Le gendarme de St. Tropez (Collectie)

DVD-aanbiedingen

Un long dimanche de fiançailles Jean-Pierre Jeunet	Amélie Jean-Pierre Jeunet
Le fils de L'épicier Eric Guirado	La graine et le mulet Abdel Kechiche

Regie: Jean Girault (1964, 1965, 1968, 1970, 1979, 1982)

Geen andere Franse acteur heeft het aanzien van de Franse cinema in andere landen en vooral Nederland zo bepaald als Louis de Funès. Zijn karakteristieke verschijning, samen met zijn kolderieke gedrag, vormen de basis van de humor in de films waarmee hij bekend werd. De Funès, geboren in 1914, schreef zich op 28-jarige leeftijd in bij een theateropleiding, na een tijdlang tussen verschillende baantjes te hebben geslingerd. Zijn talent voor het theater kwam vooral tot uiting in komische rollen. Pas in de jaren ‘50 kreeg hij landelijke bekendheid, in die tijd had hij meerdere bijrollen in diverse films. Vooral het feit dat hij enorm productief was en de succesvolle verfilming van enkele van de toneelstukken waarin hij speelde hebben meegeholpen aan zijn doorbraak, die definitief kwam met Le gendarme de Saint-Tropez uit 1964. In de jaren daarna maakte hij enkele van zijn beste films, waaronder Fantomas, Le Corniaud, Les grandes vacances, Le grand restaurant en La Grande Vadrouille. Als een rode draad loopt vervolgens de rol van gendarme Ludovic Cruchot in de overige delen uit de gendarmeserie door zijn carrière. Vanaf 1970 is het gedaan met zijn productiviteit, als gevolg van gezondheidsproblemen moet hij het rustiger aan doen. In 1979 kwam hij terug met de op eennalaatste film over de gendarmes, en in 1982 speelde hij nog een maal de rol van gendarme in Le gendarme et les gendarmettes. Alle gendarmefilms werden geregisseerd door Jean Girault, die overleed net voordat de laatste film was afgerond. De laatste gendarmefilm zou ook het einde van de carrière van Louis de Funès betekenen, in januari 1983 overleed ook hij, op 68-jarige leeftijd.

De gendarmefilms tot levenswerk van Louis de Funès bestempelen zou te ver gaan, wel is de rol van Cruchot in de serie karakteristiek voor zijn overige rollen. Voor De Funès zelf was de rol een karikatuur voor hoe het er in het leven aan toe gaat, en dan vooral op de werkvloer. Tegenover je meerdere ben je slijmend en nederig, tegenover iedereen die onder je staat of die zwakker is ben je hardvochtig en streng. De Funès voerde die rol tot in het uiterste door, waarbij zijn uiterlijk hem veel heeft geholpen. Tegenover adjudant Gerber (Michel Galabru) maakt hij zich kleiner dan hij al was, slechts een enkele keer als de omstandigheden het toelaten mag hij de baas over zijn meerdere spelen, hetgeen hij dan ook weer met het volle plezier doet.

De humor in de film houdt altijd verband met wat de acteurs zelf doen, zij zijn het in feite die de komische omstandigheid creëren. Anders dan in vele moderne komische films gaat het er niet om dat er grappige dingen gebeuren waarom gelachen kan worden, hier moet er vooral gelachen worden om de acteurs zelf, om hoe ze zelf reageren op wat hen overkomt. Een aantal dingen komen in elk van de zes films voor. Zo is er steeds weer de non in de auto, die in deel één net haar eerste rijervaring erop heeft zitten als Cruchot haar vraagt hoelang ze al auto rijdt. Ook houdt een deel van de humor altijd verband met vrouwen of de verschillen tussen mannen en vrouwen. Heel duidelijk komt dat natuurlijk naar voren in Le gendarme se marie, waarin Cruchot als door de bliksem getroffen van het ene moment op het andere verliefd wordt op een vrouw. Minstens even onsubtiel worden die verschillen tussen mannen en vrouwen uitgebuit in de laatste film, Le gendarme et les gendarmettes, waarin een viertal vrouwelijke agenten in opleiding stage komen lopen in Saint-Tropez.

De gendarmefilms waren bedoeld voor vermaak, ze leverden geen grote filmprijzen op, en voor critici was er veel om kritiek op te leveren, onder andere op het feit dat het lijkt alsof de films de spot drijven met een in Frankrijk hoog aangeschreven beroepsgroep, de gendarmerie. De waarschuwing die aan het begin van een aantal delen te zien is was niet voor niets, daarin wordt voorafgaand aan de film vermeld dat het getoonde slechts grappen zijn die niet tot doel hebben een zeer gewaardeerd corps dat zich inzet voor staatsbelangen belachelijk te maken. Toch plaatsen de films zich wel af in enige context, en geven ze een zekere realiteit weer, hetgeen ze ook vandaag de dag nog interessant maakt. Hoe er omgegaan wordt met hippies, met nudisten, met buitenaardse wezens, en ook met de eerste computer, geeft een beeld van onderwerpen die wel degelijk in die tijd relevant waren. Natuurlijk worden ze op een Louis-de-Funèske wijze behandeld, feit is wel dat ook daarom de films juist met de jaren aan kracht en ook aan kunstwaarde toenemen. Zo maken ze vandaag de dag geen films meer, misschien maar goed ook, want daardoor grijpen we alleen maar met meer plezier terug naar de oude klassiekers.

Een van de laatste zinnen van Cruchot in de laatste film geeft ook mooi weer hoe hij zichzelf als gendarme zag in Frankrijk, en wellicht ook hoe De Funès zichzelf zag in de Franse filmwereld: ‘We zijn slechts de radertjes in een enorme klok’. Dat deze woorden ook de laatste woorden van De Funès voor de camera zouden blijken, is daarom treffend, een acteur is inderdaad niet meer dan een radertje, maar zonder dat radertje zou de klok niet lopen.

N.a.v. De Gendarme collectie (Le gendarme de St. Tropez, Le gendarme à New York, Le gendarme se marie, Le gendarme en balade, Le gendarme et les extra-terrestres, Le gendarme et les gendarmettes), met onder anderen Louis de Funès, Geneviève Grad, Michel Galabru, Daniel Cauchy, Madeleine Delavaivre, Maria Pacôme, Claude Piéplu, France Rumilly, Gabriele Tinti, Michelle Wargnier, Christian Marin, Jean Lefebvre, Guy Grosso, Michel Modo, Nicole Vervil, Claude Gensac, France Rumilly.