Van alle Nouvelle Vague-regisseurs was Jacques Rivette waarschijnlijk nog de minst commerciële filmmaker. Zijn films vallen op door hun lengte en de typische elementen uit de Nouvelle Vague-stroming. Rivette begon al met Paris nous appartient in 1957. Hierdoor kan de film gezien worden als een van de allereerste films uit de nieuwe filmstroming. Omdat Rivette met een klein budget werkte en verder niet op commercieel succes uit was, kwam de film pas vier jaar later gereed. In de tussentijd behaalden collega’s en vrienden als Claude Chabrol, François Truffaut en Jean-Luc Godard roem met hun eerste films, waardoor vooral zij als vertegenwoordigers van de Nouvelle Vague gezien zouden gaan worden.

In Paris nous appartient lijkt Rivette een nogal klassieke film af te leveren. De film is een uitvergroting van de maatschappij van die tijd, een maatschapij onder invloed van angst door de dreiging van een koude oorlog en de botsing tussen politieke systemen. Anne Goupil, een jonge studente, wordt door haar broer geïntroduceerd in een kunstenaarsgezelschap. De kunstenaars worden beziggehouden met de vraag of een oude bekende van hen, Juan, zelfmoord gepleegd heeft of wellicht vermoord is. Als Anne waarschuwingen krijgt dat dezelfde krachten die tot de dood van Juan leidden ook andere slachtoffers zullen vragen, raakt ze betrokken bij iets dat haar boven het hoofd gaat. Geïntrigeerd door de gebeurtenissen geeft ze haar studie op en krijgt ze een rol in een uitvoering van Pericles van Shakespeare. Beetje bij beetje probeert ze achter de waarheid te komen.

Paris nous appartient is ondanks de lengte en uitstraling een tamelijk toegankelijke film. Die lengte van ruim twee uur valt overigens nog aardig mee als je bedenkt dat het een van de kortere films van Rivette is. Zo maakte hij bijvoorbeeld meerdere films die uren duurden, met als absolute uitschieter een film van zo’n 12 uur. Zoals zoveel films uit de Nouvelle Vague, wordt ook Paris nous appartient getypeerd door het lage budget dat de filmmaker had. Het gevolg daarvan is dat er op locatie en met eenvoudige middelen gefilmd moest worden en dat de film een bijna documentaire-achtige stijl heeft.

Opvallend aan de film is dat er narratief gezien vrij weinig gebeurt. Er is voor de kijker geen enkele reden om te geloven in een samenzwering, simpelweg omdat er erg weinig feiten worden losgelaten, bijvoorbeeld over de dood van Juan. Ondanks dat neemt het personage Anne je bij de hand en leidt ze je als het ware door de film heen, waarbij je steeds meer in twijfel raakt over de precieze gebeurtenissen.

Wanneer je wat afgestompt raakt door het trage tempo zijn er altijd nog de typerende plekjes in Parijs die een belangrijk onderdeel vormen van de film. De steegjes, straatjes, pleintjes en wijde uitzichten vormen als het ware de achtergrond waartegen de karakters van de personages zich ontwikkelen. Paris nous appartient is verplichte kost voor iedereen die zich een beeld probeert te vormen van de Nouvelle Vague. In de gesprekken tussen de jonge intellectuelen, de politieke invloeden, de thematiek en de opbouw van de film schemeren al die andere films door die tot boegbeeld van de Nouvelle Vague zijn uitgegroeid. Daarnaast geeft het een mooi beeld van het Parijs van de jaren ‘50, een multicultureel centrum, waar de basis werd gelegd voor latere gebeurtenissen, zoals bijvoorbeeld de woelige tijden rond mei 1968.

Deze film was overigens een van de twee films die Jacques Rivette op een vrij traditionele manier maakte: eerst een goed verhaal, daarna een script en de dialogen, vervolgens er acteurs bij vinden en als laatste het filmen. Na zijn tweede film zou hij die methodiek laten varen en zijn films samen met de acteurs gaandeweg maken, zonder vooropgezette planning.

Paris nous appartient, met onder anderen Betty Schneider, Giani Esposito, Françoise Prévost, Daniel Crohem, François Maistre, Brigitte Juslin, Noëlle Leiris, Monique Le Porrier.

Related posts:

1. Hiroshima mon amour
2. Jules et Jim
3. Une femme est une femme

 

Na het succes van de film À bout de souffle kwam regisseur Jean-Luc Godard al snel met zijn volgende films. Zijn tweede film was Le petit soldat, maar deze werd vanwege de gevoelige thematiek, namelijk de oorlog in Algerije, drie jaar lang door de censuur opgeborgen. Daarom is Une femme est une femme officieel de tweede film van Godard die het filmpubliek te zien kreeg. Het is tegelijk zijn eerste kleurenfilm, en Godard vervolgt zijn kritische reactie op de heersende trend in filmland. À bout de souffle was een soort persiflage op de traditionele thriller, Le petit soldat Godards versie van de spionagefilm, en Une femme est une femme Godards versie van een musical, in het Frans ook wel een comédie musicale genoemd. Of zoals Godard zelf zei, het is geen musical, maar het idee van een musical. De film is dan ook in feite geen echte musical, maar alles wat je over houdt als je een traditionele musical van alle poespas ontdoet. De film was bovendien de springplank voor zijn muze Anna Karina, de actrice van Deense afkomst met wie hij van 1961 tot 1967 getrouwd was.

Angela (Anna Karina) is een danseres bij een Parijse nachtclub, waar ze zich uitkleedt voor de bezoekers. Ze leeft samen met Émile (Jean-Claude Brialy), een boekhandelaar. Op een dag besluit ze dat ze een kind wil, en dat ze in de komende 24 uur zwanger wil worden. Als Émile afwijzend reageert zoekt ze hulp bij een oude vriend, Alfred (Jean-Paul Belmondo), die een oogje op haar heeft en er wel oren naar heeft om haar zwanger te maken. Het plot heeft verder niet erg veel om het lijf, interessanter is de wijze waarop dit verhaal vertelt wordt. De film staat bol van knipoogjes naar andere films, van tijdgenoten en eerder werk, knipoogjes naar de kijker, letterlijk, direct tot de camera gericht, en knipoogjes naar het genre van de musical. Wanneer je als kijker verwacht dat een van de hoofdrolspelers een lied zal aanheffen draait de muziek snel weg en gaat de film weer een heel andere kant op.

Het gaat allemaal om de driehoeksverhouding tussen Émile, Angela en Alfred, en de clou is Godards axioma dat “alles verkeerd zal aflopen omdat ze van elkaar houden”, een gegeven dat bijvoorbeeld ook in Godards eerste film sterk naar voren komt. De luchtige sfeer maakt van de film een vrij toegankelijk werk, alhoewel het bij tijden wel wat vlak overkomt, interessant zijn vooral de leuke vondsten waarmee Godard zijn plot invulling geeft, zoals de scène waarin Angela en Émile in bed liggen en niet meer met elkaar willen praten, om vervolgens met boektitels duidelijk te maken wat ze van elkaar vinden. Is het een komedie, of een tragedie, de toeschouwer zal het zich vaak samen met de hoofdrolspelers afvragen. Het is in elk geval een verkenning van de mogelijkheden van de film, een poging om te breken met formalisme, een poging om ondanks alles tegelijk de werkelijkheid van het leven en de werkelijkheid van de film recht te doen. Het is geen nepwereld, zoals in de populaire musicals of films van toen en nu, maar het is ook geen werkelijkheid zoals in het echte leven.

Une femme est une femme is bovenal gewoon een leuke en redelijk toegankelijke film, onmiskenbaar Nouvelle Vague en onmiskenbaar Jean-Luc Godard. Uit deze film komt ook de in het Frans aardige woordspeling “Je ne suis pas infâme, je suis une femme”: ik ben niet eerloos, ik ben een vrouw. Het is de laatste zin die in de film gesproken wordt.

N.a.v. Une femme est une femme, met onder anderen Jean-Claude Brialy, Anna Karina, Jean-Paul Belmondo.

Related posts:

1. Pierrot le fou
2. Les parapluies de Cherbourg
3. À bout de souffle