Les roseaux sauvages is een van Téchiné’s meest geliefde films. De titel vormt een verwijzing naar de fabel van Jean de la Fontaine over de eik en het riet, waarin de trotse eik een woeste storm niet overleeft, in tegenstelling tot de nederige rietstengel, die soepel meebuigt met de wind. Zoals met wel meer fabels is de analogie met een mensenleven niet ver te zoeken, en in de film van André Téchiné draait het dan ook om mensen die de ’stormen van de jeugd’ moeten zien te doorstaan, om er sterker en zelfbewuster uit te komen. Zoals in veel van de films van deze regisseur, toont Les roseaux sauvages hoe gewone mensenlevens beïnvloed worden door grote politieke of maatschappelijke gebeurtenissen, in dit geval de oorlog in Algerije. Het gaat dus om het kleine en persoonlijke verhaal van een beperkte groep mensen, maar juist daardoor wordt het een universele en herkenbare film over de passage van puber naar volwassene.

De film richt zich op drie jongens en een meisje die aan het begin van volwassenheid staan. Het verhaal speelt zich af in een dorp in het Zuid-Oosten van Frankrijk, waar Maïté, François, Serge en Henri op een kostschool zitten. Het centrale personage is François, een intellectuele jongen die een soort platonische relatie met Maïté onderhoudt. Hij sluit vriendschap met Serge, en op een nacht slapen ze samen. Voor Serge is het niet meer dan een uitspatting, maar François ontdekt erdoor dat hij op mannen valt. Hij wordt verliefd op Serge, en later op Henri, een zoon van een door een terroristische aanslag omgekomen Algerijn. De film volgt al deze verwikkelingen die gedurende het examenjaar plaatsvinden op een ongedwongen en natuurlijke manier. De hele tijd wordt de actie op het scherm mede bepaald door dingen die ver weg in Algerije gebeuren. Serge’s broer sneuvelt in de strijd, en dit zet de verhouding tussen hem en Henri op scherp. Tegelijk is Maïté een voorstander van de Algerijnse onafhankelijkheid, iets waardoor zij op haar beurt regelrecht tegenover Henri komt te staan.

Wat begint als een verhaal over de vriendschap tussen Maïté en François, wordt al snel een intens portret van de ontdekking van seksualiteit, liefde, en de invloed van oorlog op gewone mensen. Hoewel de Algerijnse oorlog zeker niet het hoofdonderwerp van de film is, draagt Les roseaux sauvages wel bij aan een beter begrip van de impact van die koloniale oorlog. Buiten dat is de film een integere en betrokken blik van Téchiné in de wereld van opgroeiende jongeren, mogelijk ook doordat hij er wat van zijn eigen ervaringen in verwerkte.

De film dankt veel aan de sfeervolle, broeierige en woeste Provence waarin het zich afspeelt. In zekere zin weerspiegelt dit de gevoelens van de hoofdpersonen, van François, die in het reine moet zien te komen met zijn homoseksuele gevoelens, van Maïté, die de indruk wekt smoorverliefd te zijn op François, van Serge, die zich gedwongen ziet in zijn broers voetsporen te treden, en van Henri, die zijn achtergrond niet wil verloochenen.

Ondanks dat geen van de (relatie)problemen echt opgelost worden, en de film daardoor ogenschijnlijk vrij pessimistisch van aard lijkt, weet regisseur Téchiné toch aannemelijk te maken dat alle vier de personen op een of andere manier sterker zijn geworden. Hij breidt hun persoonlijke verhalen ineen tot een groter kunstwerk, en doseert de nodige romantiek, gevoeligheid en nostalgie zonder overdreven sentimenteel te worden. De geloofwaardige dialogen en het veelzeggende camerawerk maakt Les roseaux sauvages tot een pakkende en gedenkwaardige film. Zo dacht de Franse Académie er ook over, want die beloonde de film met vier Césars, waaronder die voor beste film en beste regisseur.

Les roseaux sauvages, met onder anderen Élodie Bouchez, Gaël Morel, Stéphane Rideau, Frédéric Gorny, Michèle Moretti, Jacques Nolot, Eric Kreikenmayer, Nathalie Vignes, Michel Ruhl, Fatia Maite.

Related posts:

1. Les témoins
2. La dentellière
3. Pauline à la plage

 

De Poolse regisseur Krzysztof Kieslowski, die door velen onder de grote regisseurs als Ingmar Bergman en Stanley Kubrick wordt geschaard, maakte met het drieluik Trois couleurs zijn cinematografisch testament. Vooraf kondigde hij al aan dat het zijn laatste films zouden worden, en twee jaar na het uitkomen van de films overleed hij ook. Met zijn film uit 1991, La double vie de Véronique, kon de Franse filmwereld al uitgebreid kennismaken met de filmmaker, met zijn laatste drie films, die veel overeenkomsten vertonen met La double vie, bevestigde hij zijn status als Europees regisseur. Centraal in zijn films staan vooral de beschouwing van moreel gedrag en allerhande psychologische observaties. In Trois couleurs verbindt hij de drie kleuren van de Franse vlag en de drie kernwaarden van de Franse revolutie (vrijheid, gelijkheid, broederschap) aan elkaar en elk aan een afzonderlijke film. De drie films werden tegelijkertijd gemaakt, en waren bestemd om op de drie grote Europese filmfestivals (Venetië, Berlijn en Cannes) in première te gaan. Bleu, het eerste deel, werd vooral goed ontvangen, en won de Gouden Leeuw in Venetië en vele andere prijzen. Voor Blanc kreeg Kieslowski in Berlijn waardering met de uitverkiezing als beste regisseur, en Rouge werd genomineerd voor drie Oscars.

De film Bleu is verreweg de toegankelijkste van de drie. Een beroemde componist komt om het leven bij een auto-ongeluk, zijn vrouw overleeft het ongeluk, hun dochter overlijdt eveneens. Direct na haar revalidatie wil de vrouw, Julie Vignon (gespeeld door Juliette Binoche), breken met alles wat haar aan haar verleden herinnert. Haar man was net bezig met een belangrijk muziekstuk ter gelegenheid van de Europese eenwording, dat in de twaalf Europese hoofdsteden ten gehore moest worden gebracht. Ze weigert lange tijd om aan de voltooiing daarvan mee te werken. De kleur blauw en het thema vrijheid wordt in een zeer menselijk en persoonlijk drama verbeeld, waarin blauw vooral gekoppeld wordt aan de rouwverwerking van Julie. Van de drie films is Bleu ook de film waarin de invloed van de actrice die het hoofdpersonage speelt zo nadrukkelijk naar voren komt. Binoche staat bekend als een veeleisend actrice, die heel eigen gedachten heeft over waar ze mee bezig is, en Kieslowski geeft haar dan ook alle ruimte om te laten zien wat ze in huis heeft.

In de film Blanc worden – in wat bijna aanvoelt als een zwarte komedie – de kleur wit en het thema gelijkheid verbonden aan het verhaal van een Poolse immigrant, die door zijn vrouw in een scheiding wordt gedreven en daarop weer terug naar Polen keert. In Polen aangekomen bereidt hij een plan voor om zijn ex-vrouw naar zich toe te krijgen. Het slotstuk, Rouge, is de meest schimmige film van de drie. Hierin draait het om een drietal levensverhalen die op een originele en onverwachte manier aan elkaar verbonden worden. De kleur rood komt iets meer aan het oppervlak naar voren dan het eraan gekoppelde thema broederschap, zoals in eigenlijk elk van de drie films is het zaak om bijzonder goed op de details te letten. Een gepensioneerde rechter luistert de telefoongesprekken van zijn buren af, een jonge studente en model (gespeeld door Irène Jacob, ook de hoofdpersoon in La double vie de Véronique) betrapt hem en raakt met hem in gesprek.

In twee van de drie films komt het gegeven waar La double vie de Véronique om draait ook terug. In Kieslowski’s wereld is het mogelijk dat twee volstrekt verschillende mensen dezelfde gedachtes, woorden, of ideeën hebben, zonder dat ze dat van elkaar weten. In Bleu komt dat naar voren bij een straatmuzikant, die zonder dat te weten een melodie speelt die wel erg veel lijkt op dat wat de componist geschreven had. In Rouge blijkt dat uit het feit dat een jonge rechtenstudent bijna exact hetzelfde leven leidt als de gepensioneerde rechter, alleen dan vroeger in de tijd.

De drie films zijn niet alleen overeenkomend in thematiek, ze horen ook echt bij elkaar. Ze als losse films beschouwen zou geen recht doen aan de intenties van Kieslowski. Aan het eind van de laatste film Rouge raken ook alle personages uit de drie films met elkaar verbonden. Een van de grootste conclusies van het drieluik is dat in Kieslowski’s wereld het uiteindelijk op de liefde aankomt.

De films van Kieslowski zijn niet makkelijk en daardoor ook soms wat ontoegankelijk. In de diverse extra’s die op de dvd’s te zien zijn, laten de acteurs en Kieslowski zelf van enkele scènes zien wat hun gedachten daarachter zijn. Vooral Kieslowski heeft aan elke seconde en elk object in de film vele gedachtes gewijd, en dat maakt dat de kijker erg veel oog voor details moet hebben. De vraag of Kieslowski de moderne kijker wellicht overschat is een legitieme vraag, toch, zoals bij meer films zijn de films van het drieluik Trois couleurs al de moeite waard als je er maar de helft aan thematiek en details uit haalt. De films meerdere keren zien is dan ook geen straf, eerder een zegen.

N.a.v. Trois couleurs: Bleu, Blanc, Rouge, met onder anderen Juliette Binoche, Benoît Régent, Florence Pernel, Julie Delpy, Zbigniew Zamachowski, Janusz Gajos, Irène Jacob, Jean-Louis Trintignant, Frédérique Feder.

Trailers van de film Blanc:

Related posts:

1. Le grand bleu
2. La double vie de Véronique
3. Betty Blue 37°2 le matin

 

In de nacht van 23 op 24 augustus 1572, die later de Bartholomeusnacht genoemd zou worden, vond in Parijs een grote slachting onder protestanten plaats. De daaropvolgende maanden was Frankrijk het toneel van geweld tussen protestanten en katholieken. De opmaat voor deze geweldplegingen vormde het huwelijk tussen de protestantse prins Henri de Navarre en Marguerite de Valois (Margot). Alexandre Dumas gebruikte deze historische feiten als decor voor zijn roman La Reine Margot en regisseur Patrice Chéreau (Intimité) gebruikte de roman als basis voor deze gelijknamige film.

In dit explosieve historische drama wordt de moeder van Margot, Catharina de Medici (gespeeld door Virna Lisi), gepresenteerd als het grote brein achter de politieke situatie in het 16e eeuwse Frankrijk. Zij heeft de touwtjes in handen en bekokstooft een huwelijk tussen de protestantse Henri (Daniel Auteuil) en Margot (Isabelle Adjani). Als gevolg daarvan zijn er vele protestanten in de stad die hun leider willen steunen met hun aanwezigheid. De katholieke Parijse bevolking en de edelen aan het hof zijn over deze aanwezigheid niet erg te spreken en het enige wat Catharina nog moet doen is de lont in het kruidvat aansteken: ze wil de protestantse admiraal de Coligny laten vermoorden. In de gebeurtenissen die daarop volgen, blijkt weinig meer in de hand te houden, vele protestanten worden gedood. Dat is de geschiedenis, althans de geïnterpreteerde geschiedenis (want de grote invloed van Catharina is slechts een gefluisterd gerucht onder historici), maar tegen dat licht ontspint zich dat waar de film eigenlijk om draait: de relatie tussen Margot en Hendrik, met hun minnaars, de pogingen van Catharina en Margots broers om Henri uit de weg te ruimen, intriges, verraad, geweld, macht en verleiding.

Margots huwelijk met Henri is puur een machtshuwelijk, er is geen sprake van liefde. Dit uit zich op ultieme wijze in het feit dat, wanneer haar minnaar tijdens haar huwelijksnacht niets van haar wil weten, ze verkleed als prostituee de straat op gaat om tijdens haar huwelijksnacht toch seks te hebben, niet met haar echtgenoot, maar met een willekeurige man op straat. Zo loopt ze La Môle tegen het lijf. Deze protestant van goede komaf komt ze opnieuw tegen in het paleis, wanneer hij voor zijn leven vecht tijdens de nachtelijke slachtpartij en het paleis in vlucht. Margot zorgt ervoor dat hij gered wordt en in leven blijft. Zo wordt ze op hem verliefd en komt ze uiteindelijk meer aan de kant van haar man te staan, die immers ook protestant is (al zweert hij tijdelijk zijn geloof af om aan het hof te kunnen blijven).

La Reine Margot is een overvolle film en in die zin een typisch historisch drama. Er wordt veelvuldig geschermd met historische gebeurtenissen en namen. Enige voorkennis van de kijker over de situatie in Frankrijk rondom de Bartholomeusnacht is haast onontbeerlijk. Indien men dat niet heeft, is het waarschijnlijk zaak de film een tweede keer te bekijken. Wat de film het bekijken waard maakt is niet zozeer de weergave van de historische feiten alswel de bijzondere wijze waarop de intriges en machtsverhoudingen in beeld worden gebracht. De film bevat vrij expliciete beelden, voornamelijk van het gruwelijke geweld tijdens de slachtpartijen, in tegenstelling tot vergelijkbare historische films waarin vaak minder bloed te zien is. Ook de acteerprestaties geven de film een duidelijke meerwaarde. Tel daarbij nog het met een Oscarnominatie beloonde kostuumdesign en je hebt voldoende redenen om deze film te willen zien. Met name de koude en heersende Virna Lisi, Daniel Auteuil en de sensuele Isabelle Adjani spelen een overtuigende rol. Ook het korte optreden van Asia Argento als verleidster van Henri is aardig: het laat haar zien in een rol die haar past en is als het ware een voorbode voor haar rollen in latere kostuumfilms als Les Miserables, Marie Antoinette en Une Vieille Maitresse.

De film La Reine Margot geeft een unieke blik op een vrij bekend hoofdstuk uit de Franse geschiedenis. De nadruk op geweld, lust en liefde verleent de film zijn kracht, al wordt het door sommige critici juist een zwakte genoemd. Voor de liefhebber van historische kostuumfilms zeker de moeite waard.

N.a.v. La Reine Margot, met onder anderen Daniel Auteuil, Isabelle Adjani, Jean-Hugues Anglade, Vincent Perez, Virna Lisi, Asia Argento.

Related posts:

1. Les roseaux sauvages
2. Le roi danse
3. Madame de Pompadour