Er zijn in Frankrijk maar weinig bekende acteurs die tegelijkertijd een succesvolle regisseurscarrière op weten te bouwen. Gérard Jugnot lukt het inmiddels aardig. Naast vooral komische rollen in zo’n honderd films (Papy fait de la résistance, Le Père Noël est une ordure, Les choristes, Faubourg 36), maakte hij ook zelf een tiental films als regisseur, films waarin hij zichzelf ook steeds een grote rol gaf. Monsieur Batignole is zo’n film, en het wordt algemeen gezien als de beste tot nu toe. In stijl is de film duidelijk een voorloper van Les choristes, in thematiek zijn vergelijkingen met films als het Italiaanse La vita è bella snel gemaakt. Hoewel Jugnot het succes van laatstgenoemde film niet benaderde, leverde hij met deze film wel een interessante mix van drama, comedy en farce. Hij toonde ook aan dat films over de Tweede Wereldoorlog nog steeds niet gedateerd zijn.

Het is 1942. Slager Edmond Batignole probeert een eerlijk leven te leiden, zoals zoveel Fransen, zonder echt partij te kiezen voor Duitsers of Joden. Wanneer uit zijn slagerij enkele hammen gestolen worden, beschuldigt hij de kinderen van zijn buren, een welgestelde Joodse familie. Deze familie staat juist op dat moment op het punt te vluchten naar Zwitserland. Net voordat ze kunnen wegrijden, arriveert de door Batignole’s aanstaande schoonzoon gewaarschuwde politie. Dankzij de inspanningen van diezelfde schoonzoon kunnen ze niet veel later in het grote en luxe appartement van de inmiddels weggevoerde Joodse familie trekken. Maar tijdens het housewarming-feestje staat opeens het Joodse jongetje Simon op de stoep. Hij is de enige van de familie die heeft kunnen ontsnappen. Batignole stemt ermee in hem voor een nachtje op de zolderkamer te laten slapen. Maar na die nacht weet Batignole ook dat hij Simon niet zomaar in de steek kan laten. Zo komt hij in een lastige spagaat te zitten tussen zijn met de Duitsers heulende schoonzoon en het verborgen houden van het Joodse jongetje.

De film Monsieur Batignole laat zien hoe de oorlog het leven van de gewone Fransman raakte. Zo min mogelijk dus, want vele Fransen probeerden zo goed en zo kwaad als dat ging hun leven op orde te houden. Dat die instelling tot grote problemen kan leiden blijkt bij Batignole. Het ene moment werkt hij op vriendschappelijke wijze samen met de Duitsers, het andere moment probeert hij een Joods jongetje van een zekere dood te redden. Hij rolt als het ware van de ene situatie in de andere, zonder dat hij dat opzoekt. De oorlog overkomt hem, en zo wordt hij ongewild stilgezet bij morele vraagstukken die hem eigenlijk de pet te boven gaan. Daarom doet hij in de meeste gevallen uiteindelijk maar wat zijn hart hem ingeeft, en dat blijkt hem vaak verrassend goed te bekomen.

Jugnot filmt met grote toewijding de meer menselijke kanten van het verhaal, eigenlijk precies op eenzelfde manier als ook in Les choristes gedaan wordt. Dit levert niet noodzakelijkerwijs een erg realistische film af, maar het versterkt de emotionele impact van de film. Jugnot’s personage gaat uitstekend samen met kinderen, op de momenten waarin hij te zien is met Simon en diens twee nichtjes is de film dan ook op zijn sterkst. Aan Jugnot’s acteerkwaliteiten kon al niet worden getwijfeld, met deze film bevestigt hij dat hij als regisseur ook serieus genomen moet worden. De verwijzingen naar films als La grande vadrouille en La grande illusion zullen fanatieke filmkenners niet ontgaan. Een warme en eerlijke familiefilm met melancholieke trekjes, een must voor de liefhebber van Franse films met een lach en een traan.

N.a.v. Monsieur Batignole, met onder anderen Jules Sitruk, Gérard Jugnot, Michèle Garcia, Jean-Paul Rouve, Alexia Portal, Violette Blanckaert, Daphné Baiwir, Götz Burger, Elisabeth Commelin.

Related posts:

1. Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran
2. Monsieur Klein
3. Un secret

 

François Ozon is op het moment een van de bekendste regisseurs van de generatie post-Nouvelle Vague uit Frankrijk. Zijn bekendheid heeft hij vooral te danken aan de zwoele zomerfilm Swimming Pool (2003), en het feit dat in zowat al zijn films het realisme soms ver te zoeken is, in tegenstelling tot de overheersende trend in de hedendaagse Franse filmwereld. Zo speelt Ozon graag met gedachtes, schijn, en dromen – als in Sous le sable (2000) – en weet hij ook op een verrassende wijze toneel naar cinema te vertalen – als in Gouttes d’eau sur pierres brûlantes (2000). In het veelgeprezen 8 femmes doet hij dat laatste opnieuw. Ditmaal staat een toneelstuk van de Franse schrijver Robert Thomas aan de basis, hoewel met een flinke inbreng van Ozon zelf, zodat eigenlijk alleen het plot aan het toneelstuk gelijk is. Aan dat plot dankt de film zijn heldere structuur: alles speelt zich af binnen een dag, met één plaats van handeling. De populariteit van deze film komt voor een groot deel voort uit het feit dat in de film acht actrices spelen waarvan er vijf tot de absolute top van de Franse cinema behoren. Naast deze vijf (Isabelle Huppert, Danielle Darrieux, Catherine Deneuve, Fanny Ardant en Emmanuelle Béart) is er van de oudgedienden eigenlijk alleen nog Brigitte Bardot die mist, en natuurlijk Romy Schneider, de actrice wiens filmcarrièrre in 1982 door zelfmoord vroegtijdig tot een einde kwam. Het is niet verwonderlijk dat Ozon juist haar eert door haar in de film op een pasfoto voorbij te laten komen.

8 femmes heeft de opbouw van een klassieke whodunnit, in de stijl van Agatha Christie. In een ingesneeuwd familiehuis, vlak voor kerst, wordt de heer des huizes vermoord aangetroffen. De zes vrouwelijke familieleden, vrouw, zus, schoonmoeder, schoonzus, twee kinderen en de huishoudster en het kamermeisje raken verstrengeld in een intens en uitermate vrouwelijk spel rondom waarheid en leugen. Elk van de vrouwen blijkt een motief te hebben voor de moord, en elk van de vrouwen blijkt ook een geheim te hebben dat eigenlijk helemaal niets met de zaak te maken heeft maar de boel wel compliceert. Omdat de politie niet bereikt kan worden – de telefoonlijn is doorgesneden en de auto onklaar gemaakt – komt het op de vrouwen aan om onderling uit te zoeken wie de dader is.

De bovenstaande beschrijving zou prima de omschrijving van een spannende thriller kunnen zijn. Dat het dat niet is geworden toont de invloed van regisseur François Ozon. Hij liet zich inspireren door verschillende sleutelfiguren uit de filmgeschiedenis als bijvoorbeeld Douglas Sirk of François Truffaut en omvatte het geheel in een jaren ‘50 jasje, compleet met Technicolor-kleuren en bijna karikaturale kledij en personages. Niet alleen dat, hij laat de actrices ook ieder een typerend chanson zingen, zodat de film veel weg heeft van een musical. Daarbij komt ook nog eens dat de film slingert tussen drama en komedie, compexiteit is Ozons handelsmerk aan het worden, zoveel is inmiddels wel duidelijk.

François Ozon wilde voor 8 femmes al geruime tijd een film maken met alleen maar vrouwen. Dat hij dat ook nog eens kon doen met de crême de la crême van de Franse cinema kan je op zijn minst bijzonder noemen. Voor die topactrices zou een oppervlakkig filmscript al snel te min zijn, elk mag zich dan ook naar hartelust uitleven in haar rol, hetgeen een bijzonder vermakelijk spektakel oplevert. Niet onvermeld mag ook de verschijning van Ludivine Sagnier blijven, hier nog te zien in de rol van een onschuldig schoolmeisje, slechts een jaar later zou ze in een volstrekt tegenovergestelde rol schitteren als verleidelijk meisje in Swimming Pool.

Al met al is 8 femmes een luchtige en komische film, die vooral dankzij de bijzondere rolverdeling een grote plek in de Franse filmgeschiedenisboeken zal krijgen. Voor een echte boodschap leent de film zich niet, of het zou moeten zijn dat een wereld zonder mannen in geen geval beter is dan een wereld met mannen. Maar ook zonder boodschap is er van de film te genieten, immers, filmdiva’s als Fanny Ardant en Catherine Deneuve die zoenend over de grond rollen, waar zie je dat elders dan in de wereld van François Ozon.

N.a.v. 8 femmes, met onder anderen Danielle Darrieux, Catherine Deneuve, Isabelle Huppert, Emmanuelle Béart, Fanny Ardant, Virginie Ledoyen, Ludivine Sagnier, Firmine Richard.

Related posts:

1. Combien tu m’aimes (How much do you love me)
2. Le bal des actrices
3. Monsieur Batignole

 

Regisseur Olivier Dahan kwam in de spotlights te staan met zijn film La vie en Rose waarin hij met de hulp van de Oscarwinnende actrice Marion Cotillard het leven van Édith Piaf optekende. Dit was niet zijn eerste film, hiervoor maakte hij een vijftal speelfilms, waarvan La vie promise (Het beloofde leven) uit 2002 er een is. Deze dramafilm is een Franse roadmovie in Amerikaanse stijl. In de film speelt de Franse steractrice Isabelle Huppert de hoofdrol. Zij begon haar carrière in 1971 en brak internationaal door met de film La Dentellière (de kantwerkster) uit 1977. Ze werkte in haar loopbaan graag samen met de gevestigde regisseurs als Godard en vooral Chabrol, maar laat ook blijken open te staan voor nieuwkomers, zoals ze bijvoorbeeld bewijst door aan La vie promise mee te werken.

Sylvia (Isabelle Huppert) is een prostituee in de stad Nice. Ze blijkt nogal wat scherpe kantje te hebben en vooral met haar opstandige puberdochter Laurence (Maud Forget) botert het niet echt goed. Wanneer op een nacht iemand Sylvia in haar eigen appartement aggressief behandelt, steekt Laurence deze neer met een mes. De twee vluchten weg van de plaats van het misdrijf, op naar het noorden, en dan wordt duidelijk dat er heel wat verdriet verborgen zit achter de façade die Sylvia nauwkeurig heeft opgebouwd voor de buitenwereld inclusief haar eigen dochter. Jaren daarvoor was ze getrouwd met Piotr, en ze had een kind met hem, die nu inmiddels zo’n 8 jaar moet zijn. Enkele jaren na het huwelijk kreeg ze een inzinking en werd ze opgenomen in een psychiatrische inrichting. Omdat ze als gevolg van die inzinking bepaalde dingen uit haar geheugen heeft gewist, wil ze op zoek gaan naar haar verleden. Op hun tocht door het Franse platteland komt het al snel weer tot ruzie tussen Laurence en Sylvia. Ze verlaten elkaar, Laurence ontmoet een man die op de vlucht is voor de politie, en samen gaan ze dan weer op zoek naar Sylvia, die ook nog ergens ronddwaalt.

De ontwikkelingen in de film zelf zijn verder niet erg van belang, en daarom is het ook niet heel storend dat bepaalde gebeurtenissen enigszins ongeloofwaardig overkomen. Wat vooral opvalt aan de film is de manier waarop het levensverhaal van Sylvia in beeld wordt gebracht. Met flashbacks komt de kijker meer te weten over haar verleden en haar zoontje, precies zoals het verleden voor Sylvia ook steeds helderder wordt. Verder geeft Olivier Dahan het voorbijglijdende landschap een belangrijke plaats in de film. Hij wil daarmee wijzen op de diepere lagen van de personages, zo staat de stroming van de rivier, een steeds terugkerend thema, symbool voor het feit dat je nooit bent wie je wil zijn, dat je blijft wie je bent en dat je nooit kunt vergeten wat je wil vergeten. Normaal gesproken zouden verwijzingen naar de natuur al snel clichématig worden. In dit geval weet Dahan ze op zo’n wonderlijk mooie manier te filmen dat het een grote verrijking van de film wordt. De typische beeldverdeling, veel lucht, een streepje land, werkt betoverend, samen met andere bijna poëtische elementen in de film als de muziek en de voice-overs van Sylvia waarin ze kort vertelt wat ze denkt. De muziek verdient het ook om apart genoemd te worden. De soundtrack van de film is namelijk uiterst divers en passend, van Bach tot Blues en Country. Vooral het ‘Erbarm dich mein’ van Bach is treffend voor de situatie waarin Sylvia zich bevindt.

La vie promise is bovenal een ode aan het Franse landschap, aan de filmkwaliteiten van Olivier Dahan en Alex Lamarque – verantwoordelijk voor de cinematografie van de film – en een ode aan de kwaliteiten van Isabelle Huppert. De rol die ze speelt past haar wonderwel goed, zoals overigens bijna elke rol. La vie promise is een fraai vormgegeven, mooie en boeiende film.

N.a.v. La vie promise (Alternatieve titel: Ghost River), met onder anderen Isabelle Huppert, Pascal Greggory, Maud Forget, Fabienne Babe, André Marcon.

Related posts:

1. L’histoire d’Adèle H.
2. Swimming pool
3. Belle de jour

 

L’auberge espagnole was het eerste grote internationale succes van regisseur Cédric Klapisch. De hoofdrol in deze film is voor Romain Duris, die tot nu toe in vijf films van Klapisch speelde. Klapisch staat bekend om zijn tamelijk onconventionele films waarin veel aandacht is voor details en waarin geluid en muziek een grote rol spelen. L’auberge espagnole is in dat opzicht geen uitzondering.

Xavier (Romain Duris) is een jonge student economie. Met de hulp van zijn vader kan hij aan een goede baan komen op een ministerie, maar daar moet hij Spaans voor kunnen. Daarom besluit hij het laatste studiejaar met het Erasmusprogramma in Barcelona af te maken. Hij laat vriendin en moeder achter in Parijs en komt terecht in een voor hem onbekende stad. Het eerste wat hij moet doen, is een onderkomen zoeken. Dit lukt echter niet meteen, zo verblijft hij nog enige tijd bij Jean-Michel en Anne-Sophie, een Frans stel dat hij op het vliegveld was tegengekomen. Als hij een advertentie ziet voor een hospiteersessie in een internationaal studentenhuis, besluit hij er op af te gaan. Hij krijgt de kamer en komt zo terecht in een studentenhuis met jongeren van zes verschillende nationaliteiten. Dat dit enig aanpassingsvermogen met zich mee brengt is duidelijk, maar Xavier heeft hier geen grote moeite mee en past wonderwel goed in het bonte gezelschap.

Xavier krijgt gedurende zijn verblijf te maken met zaken waar iedere internationale student tegenop zou kunnen lopen. Zo is er het slechte contact met zijn vriendin, Martine (Audrey Tautou), in Parijs, ruzies met huisgenoten, problemen met de huisbaas, het leren kennen van een stad en moeilijkheden bij het overbruggen van taalverschillen. Jean-Michel, een dokter met weinig vrjie tijd, vraagt of Xavier zijn vrouw Anne-Sophie (Judith Godrèche) wil helpen bij het leren kennen van Barcelona en het spreken van de taal. Samen ondernemen ze allerlei activiteiten en er bloeit een romance op tussen de twee. Hierdoor komt het contact met zijn vriendin in Parijs nog meer onder druk te staan. De film volgt Xavier bij zijn leven in Barcelona van het begin tot het moment waarop hij weer afscheid moet nemen.

De titel van de film, L’auberge espagnole, is een mooie metafoor voor waar het in de film om gaat. De jonge Fransman Xavier ontmoet tijdens zijn verblijf in Spanje allerlei soorten mensen en leert met culturele verschillen om te gaan. De levens van vele personages komen voor een jaar lang samen in Barcelona en de film laat de kijker beleven hoe zoiets in zijn werk kan gaan. De kracht van deze film is de geloofwaardige en realistische enscenering van de ervaringen van Xavier. Bijna iedere internationale student zal wel elementen uit de film kunnen herkennen. De realiteit van een Europa zonder grenzen en de eenwording van Europa waarin ieder land zijn eigen kenmerken heeft die toch samen kunnen gaan, zijn de vertrekpunten van de film.

Cédric Klapisch weet L’auberge espagnole boeiend en enerverend te houden door het gebruik en de vermenging van muziek, bijzondere filmtechnieken, krachtig acteerwerk en mooie beelden. Punten van grote kritiek zijn er niet echt te benoemen, of het moet zijn dat deze studentenfilm wellicht niet iedereen direct zal aanspreken. Maar ach, bij welke film is dat immers anders?

N.a.v. L’auberge espagnole, met onder anderen Romain Duris, Judith Godrèche, Audrey Tautou, Cécile de France, Xavier de Guillebon.

Related posts:

1. Paris
2. L’adversaire
3. Monsieur Batignole

 

L’adversaire (letterlijk: de tegenstander) is in het Frans een ander woord voor satan, de vader der leugens. De film is een bewerking van het boek L’adversaire van Emmanuel Carrère dat gebaseerd is op de feiten van de zaak Jean-Claude Romand. Deze Romand vermoordde in 1993 zijn ouders, vrouw en twee kinderen toen de leugens rondom zijn persoon, werk en privé-leven, die hij al 18 jaar volhield, op het punt stonden uit te komen. Nadat hij zichzelf tevergeefs geprobeerd had om het leven te brengen, door het huis waar ze in woonden in brand te steken, werd de berechting van Romand een van de belangrijkste en bekendste rechtszaken van de jaren ‘90 in Frankrijk. Uiteindelijk is hij tot levenslang veroordeeld.

De film L’adversaire volgt de gebeurtenissen uit het boek nauwgezet. Jean-Marc Faure is voor zijn vrouw, kinderen, familie en vrienden een dokter en onderzoeker die werkt bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Genève. Wat zij echter niet weten is dat hij elke dag in een leugen leeft. Hij werkt niet bij de WHO, heeft zelfs nooit zijn studie afgemaakt, maar brengt zijn dagen door in wegrestaurants, als bezoeker bij conferenties, of gewoon de krant lezend in de auto. Hij komt aan geld door geld van zijn ouders en vrienden zogenaamd langdurig te beleggen. Doordat hij hoge rentes belooft, krijgt geen van hen grote argwaan en lukt het hem zo zijn gezin een goed leven te geven.

Conflicten lost hij eenvoudig op door afspraken niet na te komen met de smoes dat hij plotseling een vergadering in het buitenland had. Zijn vrouw is een van de eersten die gaatjes in zijn zelfgebouwde façade lijkt te vinden. Gaandeweg de film stuit ze op steeds meer halve waarheden, onmogelijkheden en leugens. Ze wantrouwt hem daardoor, en de relatie komt onder druk te staan. Toch blijft ze desondanks van hem houden en wil ze niet bij hem weg. Alles eindigt met (voor wie het verhaal kent) de verwachte kille ontknoping.

Het feit dat de film gemaakt is naar aanleiding van een waargebeurde zaak, is zowel de zwakte als de kracht van de film. Zwakte omdat het de film in grote mate voorspelbaar maakt, kracht omdat het nou eenmaal echt gebeurd is, en dus een beeld geeft van hoe ziek sommige mensen kunnen zijn. De regisseur en scriptschrijvers van de film hebben het probleem van de voorspelbaarheid van de film goed opgelost door flashbacks en heden door elkaar te hutselen. De kijker krijgt zo steeds meer fragmenten van het leven van Jean-Marc Faure te zien. Daniel Auteuil is wederom ijzersterk, in zijn rol als schuchtere, teruggetrokken man, van wie je steeds meer gaat zien hoe diep hij in de problemen komt. Daardoor komt de ontknoping van de film niet meer als een donderslag bij heldere hemel. In Jean-Marc’s belevingswereld was dat ongetwijfeld het enige wat hij nog kon doen.

Doordat de nadruk van de film geheel op het leven van Jean-Marc komt te liggen, komen zijn vrouw en kinderen er wat bekaaid van af. L’adversaire had aan kracht gewonnen als beter in beeld zou zijn gebracht hoe zijn vrouw Christine met het dubbelleven van haar man omging. Ze functioneert nu te veel als bijrol in zijn leven.

Bijzonder aan de film is verder dat de muziek voor rekening van Angelo Badalamenti is gekomen. Deze componist heeft tal van bekende en grote films van muziek voorzien. Zijn typische stijl is herkenbaar van onder meer films van Jean-Pierre Jeunet, Un long dimanche de fiançailles en La cité des enfants perdus, maar ook van Amerikaanse toppers als Arlington Road en Mulholland Drive. Ondanks de mooie beelden van Zwitserland en de prachtige muziek van Badalamenti is L’adversaire geen makkelijk te verteren film. Toch blijft het door de focus op Jean-Marc nog wat te ver van de kijker afstaan om echt indringend te zijn.

N.a.v. L’adversaire, met onder anderen Daniel Auteuil, Géraldine Pailhas, François Cluzet, Emmannuelle Devos.

Related posts:

1. La vie promise
2. Versailles
3. Dialogue avec mon jardinier

 

Être et avoir is de documentaire over een Franse plattelandsschool, die in 2002 in korte tijd de wereld veroverde. De documentaire won verschillende filmprijzen, en werd vooral geroemd om het authentieke, eenvoudige beeld dat het gaf van het Franse platteland.

Gedurende een heel schooljaar wordt een basisschooltje in de Auvergne (Saint-Étienne-sur-Usson) gevolgd. In de school van slechts een klas, met kinderen van de leeftijden 4 tot 11, heerst de orde van schoolmeester Georges Lopez. Het gevolgde schooljaar is tevens het laatste van Lopez, die daarna met pensioen zou gaan. Alle facetten van het lesgeven komen aan bod. De meester heeft aandacht voor iedere leerling, en de onderlinge relaties. Zo worden beginnende ruzies snel in de kiem gesmoord, en wordt een meisje dat achter dreigt te komen extra aandacht gegeven. De documentaire geeft op een zeer persoonlijke en daarom ook vaak emotionele wijze het dagelijkse leven op een plattelandsschooltje weer. De meester blijkt een gave te bezitten de leerlingen op hun gemak te stellen, en geeft ze alle ruimte om ze te laten zijn wie ze zijn. Dat het lesgeven meer behelst dan alleen aandacht voor de vooruitgang in kennis en vaardigheden, blijkt als hij ook uitvoerig met ouders praat over bepaalde problemen van de kinderen. Ook de begeleiding naar een vervolgopleiding is persoonlijk.

De vele prachtige intermezzo’s met beelden van het landschap van de Auvergne, versterken de rustige en bedaarde sfeer die de documentaire uitstraalt. Nicolas Philibert, de documentairemaker, is er uitstekend in geslaagd het leven met alle ups en downs rond het schooltje vast te leggen.

Kritiek op de documentaire was er ook. Zo werd al snel gesteld dat het er in feite op een groot deel van de plattelandsschooltjes zo aan toe gaat, het feit dat de documentaire in en buiten Frankrijk dan ook zoveel succes had werd daardoor niet begrepen door mensen voor wie dit leven dagelijkse realiteit is. Verder was er ook nogal wat negatieve berichtgeving rondom de schoolmeester, Lopez, die na het succes van de film alsnog inkomsten wilde verhalen op de filmmaatschappij, en in een lange rechtszaak terecht kwam, welke hij uiteindelijk verloor.

Toch is de documentaire bijzonder. Het mag dan voor mensen die dit in het dagelijkse leven zo meemaken niets bijzonders zijn, het opent tegelijk wel de ogen van de mensen in de grote steden voor het leven op het platteland. Dat het er in elk dorp zo aan toe zou kunnen gaan is daarom eigenlijk alleen maar een compliment voor de documentairemakers, een documentaire wil immers ergens een realistisch beeld van geven.

N.a.v. Être et avoir, met George Lopez.

Related posts:

1. Paul dans sa vie
2. Microcosmos
3. Entre les murs