Sylvain Chomet begon zijn carrière als striptekenaar en kwam in de filmwereld terecht door het maken van een aantal reclamefilmpjes. In 1991 startte hij met het maken van een eerste korte animatiefilm, La Vieille Dame et les pigeons, die hij in 1996 afrondde. Met deze film behaalde hij een Oscar-nominatie, en dat stelde hem in staat om een bioscoopfilm te gaan maken. Les triplettes de Belleville (De drieling van Belleville) kwam in 2003 uit en werd een van de meest succesvolle Franse animatiefilms in tijden. De film valt op door de stijl, die in weinig lijkt op de moderne stijl van bijvoorbeeld Pixar- of Disney-films. Chomet grijpt terug op de sfeer en films van de jaren ‘50, en brengt een ode aan tal van bekende film- en muzieksterren van weleer, zoals Jacques Tati en Fred Astaire. Inmiddels heeft regisseur Sylvain Chomet een eigen animatiestudio waar hij werkt aan L’illusionniste, een film naar een script van Jacques Tati, met een geanimeerde versie van Tati zelf in de hoofdrol.

In Les triplettes de Belleville draait het om een jongen, Champion, die wordt opgevoed door zijn oma, Madame Souza. Om de terneergeslagen jongen wat op te vrolijken koopt ze een hondje, Bruno, maar na een korte moment van vreugde raakt Champion weer depressief. Pas wanneer oma hem een fiets cadeau doet, leeft hij op. Geholpen door haar strenge regime groeit de jongen op tot een afgetrainde wielrenner. Hij brengt het zelfs zover dat hij mag meedoen aan de Tour de France. En dat meedoen belangrijker is dan winnen blijkt wel, want de jongen bungelt vrijwel onafgebroken aan het eind van de karavaan, net voor de bezemwagen.

Van het ene op het andere moment verandert de film van bedaarde komedie in een spannende thriller wanneer Champion samen met twee andere afvallers wordt ontvoerd naar de andere kant van de oceaan. Madame Souza weet een spoor van Champion op te vangen en achtervolgt de ontvoerders samen met hond Bruno. Daardoor komen ze aan in de metropool Belleville, dat niet zo mooi is als de naam doet vermoeden. Oma’s pogingen om Champion uit handen van de misdadigers te redden zijn vruchteloos totdat ze in aanraking komt met de drieling van Belleville, een nogal opvallend muzikaal trio.

Les triplettes de Belleville is een bijzondere film. De weinige dialogen in de film bestaan uit bijna onverstaanbaar gebrabbel, terwijl het omgevingsgeluid juist erg goed te horen is en ook een belangrijke rol speelt. Vanzelf doet dit denken aan de film Les vacances de Monsieur Hulot van Tati, waar dit precies zo is. Niet zonder reden is de drieling van Belleville dan ook fan van Tati, getuige de filmposter aan de wand en het feit dat ze gedrieën in bed naar Tati’s Jour de Fête kijken.

Het af en toe wat trage tempo van de film wordt ruimschoots goedgemaakt door de vele briljante vondsten en verwijzingen van de regisseur. Chomet slaagt in zijn karikaturale voorstellingen en zet in ogenschijnlijk simpele beelden een complete wereld neer. De wielrenners gaan zo bijvoorbeeld als zwoegende paarden de Mont Ventoux op, met dijen en kuiten als voetballen. De beelden van de personages gaan vaak verloren tegenover de grootte van de wolkenkrabbers en oceaanschepen, een beetje zoals Tati verloren rondloopt in Playtime. Met enkele rake schetsen velt de maker van de film een oordeel. De Amerikanen zijn dik, de Fransen hebben een rode wijnneus, en de misdadigers zijn grote, donkere en schimmige spierbonken.

Al met al is Les triplettes de Belleville een charmante poging oude tijden te doen herleven. Zeker voor de wielrenliefhebber een must. Zie de karavaan tegen de Ventoux opstoempen en de wielrenkoorts neemt spontaan bezit van je.

Related posts:

1. Les égarés
2. Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran
3. Après vous

 

In 2007 werd de filmwereld er aan herinnerd dat goede animatiefilms niet per definitie uit de Pixar-studio’s hoeven te komen. Met een Oscar-nominatie en diverse andere filmprijzen, zoals op het festival van Cannes en ons eigen Rotterdamse filmfestival, werd Persepolis de verrassing van het jaar op animatiegebied. Want geheel in tegenstelling tot de bekende films als Shrek, Happy Feet en Ratatouille moet Persepolis het niet hebben van betoverende en kleurrijke animaties. De film blinkt juist uit in soberheid, en legt daardoor de focus volledig op het verhaal zelf. Dat verhaal is een autobiografisch verhaal van Marjane Satrapi, dat ze eerder in een gelijknamige vierdelige stripserie publiceerde. Het schetst haar coming-of-age in het Iran van de jaren ‘70 en ‘80, toen het land achtereenvolgens te maken had met de heerschappij van de Shah en de fundamentalistische moslims. Ook leed Iran in die tijd onder een heftige oorlog met Irak. De film laat zien hoe een opgroeiend meisje aankeek tegen deze gebeurtenissen en daardoor wat de invloed van machtswisselingen en oorlog waren op het leven van gewone mensen.

De film Persepolis wordt net als het stripverhaal grotendeels in flashback verteld, waarbij het heden in kleur is, en het verleden volledig in zwart-wit. Het begint met een jonge vrouw, Marjane, die ergens op een luchthaven terugdenkt aan haar leven als 8-jarig meisje in Iran. Een onbezorgd leven, onder de heerschappij van de Shah, wat een dictatuur was, maar waar de burgers in relatieve vrijheid konden leven. Ze groeit op in een liberaal gezin, dat hoop op een goede toekomst heeft wanneer het bewind van de Shah tot een einde komt. Die hoop komt echter snel onder druk te staan als repressieve moslims de macht grijpen. Die machthebbers maken korte metten met tegenstanders, door ze de keus te geven tussen de opgave van hun politieke denkbeelden of de dood.

Marjan steekt op haar school haar mening niet onder stoelen of banken, en daardoor zien haar ouders zich gedwongen haar naar het buitenland te sturen, naar Wenen. Daar maakt de puberende Marjane kennis met de Westerse cultuur en vrijheid, en worstelt ze met haar Iraanse identiteit.

Omdat een animatiefilm valt of staat bij de kwaliteit van de animaties, is deze film een gewaagd experiment te noemen. Satrapi heeft een minimalistische stijl, vooral bij de meer bepalende gebeurtenissen in de film. Op sommige momenten zijn de tekeningen daarentegen weer overdadig, bijvoorbeeld bij het in beeld brengen van de cultuur en het landschap van Iran. De minimalistische stijl is de troef van de film, omdat daardoor de aandacht wordt gelegd op het verhaal, zonder alle details aan de kijker voor te schotelen. De film had door de historische context gemakkelijk een anti-Westers of een anti-Oosters pamflet kunnen worden, maar de makers vermijden teveel politieke lading door de film te doordrenken met een aangename laag humor en charme.

Dat humor overheerst in dit verhaal over soms tragische gebeurtenissen is niet alleen de verdienste van de tekenaars, maar ook zeker van de acteurs die hun stem voor de personages leenden. Bijzonder is daarbij de medewerking van Catherine Deneuve en haar dochter Chiara Mastroianni. Zij zijn de moeder en dochter in de film, en de grootmoeder wordt vertolkt door Danielle Darrieux, die al eerder de moeder van Catherine Deneuve speelde, namelijk in Les demoiselles de Rochefort van Jacques Demy en in 8 femmes van François Ozon.

Marjane Satrapi maakte met Persepolis een krachtig zelfportret, zonder door te slaan in zelfmedelijden of zelfverheerlijking. De universele ondertoon van de film vormt de verklaring voor het succes van de film. Persepolis is het verslag van een zoektocht naar identiteit in een multiculturele wereld. Dat Marjane die identiteit aan het eind van het verhaal gevonden heeft, is het bewijs dat identiteit in iemand zelf ligt, en niet van buitenaf opgelegd kan worden.

N.a.v. Persepolis, met de stemmen van onder anderen Chiara Mastroianni, Catherine Deneuve, Danielle Darrieux, Simon Abkarian, Gabrielle Lopes Benites, François Jerosme.

Er zijn twee versies van de film, een in de originele Franse taal en een Engelse versie met onder andere de stem van Sean Penn. In Nederland is vooralsnog alleen de Engelstalige editie met Nederlandse ondertitels te koop.

Related posts:

1. Un secret
2. La Vie en Rose (La Môme)
3. Molière