Le scaphandre et le papillon (het duikpak en de vlinder) is de derde film van kunstenaar Julian Schnabel. Zijn schilderijen, die tot het neo-expressionisme worden gerekend, hangen in grote musea over de hele wereld, zoals het Metropolitan museum in New York en het Centre Pompidou in Parijs. Dat hij naast een groot schilder ook een verdienstelijk regisseur is, bewijst hij met zijn laatste film, die beloond werd met verschillende prijzen, waaronder twee Golden Globes en maar liefst vier Oscar nominaties.

In Le scaphandre et le papillon staat het waargebeurde verhaal van voormalig Elle hoofdredacteur Jean-Dominique Bauby centraal. Op 43-jarige leeftijd werd hij slachtoffer van een beroerte, waardoor hij volledig verlamd raakte (het zogenaamde Locked-in syndrome). Een oog en het bijbehorende ooglid zijn de enige lichaamsdelen waarmee hij zich nog kan uitten richting de buitenwereld. Een logopediste komt met een middel om daar optimaal van gebruik te maken. Ze leest letters voor en Jean-Dominique moet knipperen op het moment dat hij de gewenste letter voorbij hoort komen. Op deze manier kan hij uiteindelijk met woorden en zinnen zijn wensen kenbaar maken. Zijn handicap weerhoudt hem er niet van zijn doelen hoog te stellen: met behulp van een vrouw die bereid is dagenlang bij zijn bed te zitten schrijft hij een boek over zijn ervaringen.

Dit is in feite het hele verhaal van de film. Op het eerste gezicht te weinig om er een complete film van bijna twee uur mee te vullen. Dat Julian Schnabel samen met zijn scriptwriter Ronald Harwood er toch in is geslaagd er een boeiend geheel van te maken, mag een wonder genoemd worden. De film volgt grotendeels het gezichtspunt van Jean-Dominique. Door middel van een voice-over hoort de toeschouwer vanaf het begin van de film, het moment dat de hoofdpersoon uit een twintig dagen durend coma ontwaakt, de gedachten van Jean-Dominique – Jean-Do voor vrienden. Interessant is daarbij ook dat een gedeelte van de film rechtstreeks vanuit het oog van hem gefilmd lijkt. Zo zie je hem knipperen, zo zie je dat zijn oog zich vult met tranen, zo zie je hoe hij de dingen ziet. Op andere momenten in de film volgen we zijn gedachten over het verleden in flash-backs, zijn rijke fantasie. Le scaphandre, het duikpak dat hem beknelt, zijn lichaam dat niet meer doet wat hij wil, is de rode draad in de film, net als le papillon, de vlinder die zijn fantasie verbeeldt. Op deze manier, door de combinatie van het heden en het verleden, komt de boodschap van de film duidelijk naar voren. De film wil de nadruk leggen op het bewustzijn van het leven. Tegelijk is dat misschien ook wel het manco van de film: verder dan een “geniet van elk moment want het kan zo afgelopen zijn” komt de film niet.

Tussen de acteurs in de film zitten veel bekende namen. Jean-Dominique wordt gespeeld door Mathieu Amalric (Munich), zijn vrouw Celine door Emmanuelle Seigner (Titine in La Mome). Ook hebben Max von Sydow en Niels Arestrup een rol in de film. Hoe goed Mathieu Amalric in zijn rol in de rolstoel acteert, kan waarschijnlijk alleen een medicus goed beoordelen, maar geloofwaardig is hij wel. Daarbij komt dat pas in de tweede helft van de film hij ook echt in zijn rolstoel veel in beeld is, waardoor de kijker al wat aan het idee heeft kunnen wennen. Opvallend is hoe goed hij de machteloosheid van het hoofdpersonage weet te verbeelden. Je ziet en hoort hem uitschreeuwen, maar niemand die hem hoort.

Ondanks het zware onderwerp van de film is de sfeer nooit erg gespannen. De lichtvoetigheid waarmee de handicap wordt behandeld is verademend. Op sommige momenten, vooral in het eerste deel van de film, is de aandacht soms wat moeilijk vast te houden door de traagheid waarmee sommige scenes verlopen. Toch maken de vele mooie beelden, de interessante camerastandpunten en de toepasselijke muziek Le scaphandre et le papillon tot een van de hoogtepunten op filmgebied van 2007.

N.a.v. Le scaphandre et le papillon, met onder anderen Mathieu Amalric, Emmanuelle Seigner, Marie-Josée Croze, Niels Arestrup, Max von Sydow, Marina Hands.

Related posts:

1. Un secret
2. Jean de Florette
3. Mademoiselle Chambon

 

La Vie en Rose (in Frankrijk uitgebracht als La Môme (letterlijk: klein kind, La Mome Piaf: De kleine mus)) is een Franse kaskraker uit 2007. De film werd met verscheidene internationale filmprijzen beloond, zoals een Golden Globe voor Marion Cotillard als beste actrice. Bij de Oscar-uitreiking op 24 februari 2008 werd Marion Cotillard beloond met een Oscar voor haar hoofdrol in deze film en kreeg de film een 2e Oscar voor beste Makeup.

In La Vie en Rose staat het verhaal van Edith Piaf centraal. Marion Cotillard, bekend van onder meer Taxi 1, 2 en 3 en Un long dimanche de fiançailles, vertolkt op indrukwekkende wijze het leven van Frankrijks bekendste artieste. Een leven dat bol staat van ellende en ongeluk. Al vanaf haar kinderjaren wordt Edith Piaf heen en weer geslingerd tussen vader, moeder en grootmoeder. Een deel van haar jonge jaren brengt ze door in het bordeel dat haar grootmoeder leidt. Nadat ze daar door haar vader wordt weggehaald, begint een leven op straat. Daar ontdekt ze haar zangtalent. Tot rond haar twintigste leeft ze voornamelijk van het geld dat ze met zingen op straat verdient.

Tijdens het zingen op straat wordt ze dan ontdekt door de eigenaar van Parijs grootste en bekendste cabaret, Louis Leplée (Gérard Depardieu). Hij haalt haar over te komen zingen en al snel is ze een bekende Parijse zangeres. Als Leplée wordt vermoord, is ze echter haar roem snel kwijt doordat ze door de Parijse bevolking als schuldige wordt aangemerkt. Na enige tijd komt ze in aanraking met een groepje mensen die haar begeleiden en haar voorstellen aan een ander publiek, het theater. Daar wordt ze echt groot, en al snel is ze ook in het buitenland een bekende ster. Duidelijk wordt dat haar persoonlijkheid niet geheel is opgewassen tegen het leven van een ster, ze komt dan ook in aanraking met drugs en drank. Ondanks dat het met haar carrière goed gaat, ziet de kijker dat het leven in de schijnwerpers haar lichaam sloopt.

Uiteindelijk zorgt dat ervoor dat ook haar carrière wat in het slop raakt. Een jaar voor haar overlijden wil ze dan nog een keer alles op alles zetten om op het grootste muziekpodium van Parijs (l’Olympia) op te treden. Ze zingt het chanson ‘je ne regrette rien’ (ik heb nergens spijt van), waarvan ze zegt dat dit lied haar leven is, hoe ze op dat moment in het leven staat. De filmmakers hebben bewust ervoor gekozen het moment van overlijden niet in beeld te brengen, het eindigt met een zingende Piaf, zoals ze door iedereen ook herinnerd zal worden.

La Vie en Rose (ook de titel van haar bekendste nummer) brengt een enerverende en emotionele hommage aan Frankrijks grootste zangeres. In de film lopen heden en verleden en toekomst door elkaar heen, en hij geeft zo als een soort muziekclip een beeld van het leven van Piaf. Dit zorgt er voor dat de verhaallijn af en toe wat troebel wordt, maar geeft tegelijk een interessante vergelijking tussen verschillende episodes van haar leven. De film focust erg op de dieptepunten van haar leven, waardoor de kijker na afloop blijft zitten met een wat negatief beeld van het leven van een ster. Na het zien van de film is het makkelijk te begrijpen waarom sterren als Britney Spears en Paris Hilton heden ten dage moeite hebben met de gemakken van het leven als ster om te gaan. De hoogtepunten van de film en misschien ook wel van het leven van Piaf bestaan uiteindelijk vooral in de momenten waarop ze voor publiek staat te doen waar ze goed in is: zingen.

Al met al is de film zeker een aanrader voor een ieder die meer wil weten over het leven van een van Frankrijks bekendste zangeressen. De aankleding, opmaak en locaties zijn prachtig in de film verwerkt. Marion Cotillard overtuigt, schittert zelfs en heeft hier de rol waar ze internationaal mee zal kunnen doorbreken.

La Vie en Rose, met onder anderen Marion Cotillard, Sylvie Testud, Pascal Greggory, Emmanuelle Seigner, Gérard Depardieu.

Related posts:

1. Sagan
2. Séraphine
3. Coco avant Chanel