Toen Louis Malle aankondigde de bestseller Zazie dans le métro van schrijver Raymond Queneau te gaan verfilmen, twijfelden veel mensen aan de haalbaarheid van het project. Het boek viel immers op vanwege het taalgebruik. Queneau schreef spreektaal, vond nieuwe woorden uit, speelde met de grammatica, kortom, hij brak met de conventies van de literatuur. En probeer dat maar eens naar het witte doek te vertalen. Het resultaat was een film die inging tegen alle filmwetten van die tijd. Net als de films van de Nouvelle Vague, die op datzelfde moment de filmwereld op zijn kop zetten. Ten onrechte wordt Malle daarom wel eens onder zijn vakbroeders van de nieuwe stroming geschaard. Maar zijn drijfveren waren niet dezelfde als die van bijvoorbeeld Jean-Luc Godard of François Truffaut. Bij Louis Malle staat iedere film op zich, en door heel zijn oeuvre is er maar een constante factor. De maker, Malle zelf.

Zazie, een meisje van bijna tien jaar oud, komt een weekendje bij haar oom Gabriel in Parijs logeren. Ze heeft zich op een ding verheugd: het rijden met de metro. Maar wanneer ze arriveert blijkt dat het metropersoneel het werk heeft neergelegd. We zien vervolgens hoe het rebelse meisje kennis maakt met de buurt waar Gabriel woont. Een typische Parijse arbeidersbuurt, met dronkenlappen, zakkenrollers, vlooienmarkten en kinderlokkers. In Parijs beleeft Zazie de wildste avonturen. Zo wordt ze achternagezeten door politieman Trouscaillon, wordt oom Gabriel ontvoerd door een bus vol toeristen, en maakt ze iedereen die ze ontmoet horendol met haar vragen en haar grove taalgebruik.

Regisseur Louis Malle heeft er niet voor gekozen om alle taalgrappen en nieuw verzonnen woorden van Queneau in de film te gebruiken. Dat zou dan ook ingaan tegen de geest van het boek. In plaats daarvan doet hij met de film wat Queneau met de literatuur doet. Hij vervangt de woordenfantasie door een beeldenfantasie. Waar Queneau speelt met de grammatica van taal, speelt Malle met de grammatica van de film. Hij gebruikt beeldversnellingen en vertragingen en allerlei visuele grappen. Vioolmuziek bij een violist die speelt zonder viool, een baby in de aanbieding op de markt, de acteurs verwisselen plotseling van plaats van het ene beeld op het andere, schoenen die uit zichzelf bewegen, wanneer het over Duitse soldaten gaat lopen die ineens door het beeld. En verder allerlei verwijzingen naar andere films: Hiroshima mon amour, de scène in de fontein van La dolce vita, Tati, de komedies van Chaplin.

Zazie dans le metro wordt wel eens omschreven als een komedie. Dat is niet helemaal onterecht, maar Zazie is tegelijk veel meer dan een humoristische film. Louis Malle gebruikt de komedie namelijk om zijn visie te geven op het Parijs van die tijd. Aan de ene kant het Parijs van de toeristen, met de Eiffeltoren, het Panthéon, en al die andere bijzondere gebouwen, en aan de andere kant het Parijs van de inwoners, die zelf weinig hebben met de toeristische trekpleisters. Tussen de regels door zie je verder ook veel van de thematiek van de andere films van Louis Malle. De kinderwereld versus de wereld van de volwassenen, wat ook vaag terugkomt in Le feu follet en Le souffle au coeur, het moderne nachtleven in Parijs zoals we dat al zagen in Ascenseur pour l’échafaud, de behandeling van sociale structuren zoals in Les amants. Op het oog allemaal zeer verschillende films, maar met een verbindend element: Malle zelf.

Met Zazie dans le metro maakte Malle een wonderlijk vrolijke film, met een verrassend snel tempo. Het personage Zazie is een soort nichtje van personages als Amélie en Pippi Langkous, en door haar ogen wordt Parijs een surrealistische droomwereld. Een droomwereld waarin prachtig wordt verbeeld hoe Parijs hinkt op twee gedachten: de hang naar het oude, de nostalgie, en de onafwendbare vooruitgang.

Zazie dans le métro, met onder anderen Catherine Demongeot, Philippe Noiret, Hubert Deschamps, Carla Marlier, Annie Fratellini, Vittorio Caprioli, Jacques Dufilho, Yvonne Clech, Odette Piquet.

Fragment uit de film:

Related posts:

1. Les aventures de Rabbi Jacob
2. Le gendarme de St. Tropez (Collectie)
3. Hibernatus

 

Regisseur en acteur Jacques Tati maakte in totaal slechts zes lange films maar ging de geschiedenisboeken in als een van de meest invloedrijke personen uit de Franse filmgeschiedenis. Hij is ook een van de weinigen die een heuse bedevaarttraditie wist op te roepen, zowel naar de locatie van zijn bekendste film, Les vacances de Monsieur Hulot (Saint Marc-sur-Mer), als naar de locatie van zijn eerste film, Jour de fête (Sainte-Sévère-sur-Indre). In dit laatste dorpje werd in 2009 nog een museum geopend ter ere van Tati. Hoewel Jour de fête niet de cultstatus bereikte van Les vacances de Monsieur Hulot, is de film vanuit filmhistorisch oogpunt minstens zo interessant. De film werd als een van de eerste Franse films in 1947 in kleur opgenomen, maar de kleurenversie kon pas worden ontwikkeld in 1994. Tot die tijd moest het publiek het doen met een tegelijkertijd opgenomen zwart-wit versie. Jour de fête is een uitwerking van een eerdere korte film van Tati, L’école des facteurs. Hoofdrol in beide films is er voor postbode François, gespeeld door Tati.

Ergens in het midden van Frankrijk bereidt een dorp zich voor op het jaarlijkse feest. De draaimolen en de schiettentjes worden opgezet, een oud vrouwtje voorziet alles van het nodige commentaar. Postbode François doet zijn rondje door de omgeving, helpt op eigen wijze bij het rechtzetten van de vlaggenmast, en wordt lastiggevallen door insecten. De volgende dag barst het feest echt los. François brengt opnieuw de post rond, maar wordt overgehaald een paar drankjes mee te drinken. Dan ziet hij in de cinematent een film over nieuwe methodes bij de Amerikaanse posterijen. Hij is onder de indruk van de efficiëntie en heroïek: de post wordt in Amerika met machines gesorteerd en met motoren en vliegtuigen rondgebracht. Een dag later is hij ervan overtuigd dat de post in zijn dorp ook wel wat sneller kan. Hij begint zijn ronde, en al snel gaat het verhaal rond dat hij nu de post bezorgt ‘à l’américaine’.

In al Tati’s films zijn elementen te ontdekken van spot met vooruitgang en modernisering. In Mon oncle en in het financiëel geflopte Playtime zou hij dat tot in het absurde doorvoeren, in Jour de fête is hij nog wat ambivalent. De film is dan ook vooral een klassieke komedie, met veel aandacht voor de geraffineerde humor van Tati. Hij speelt een wat naïef personage, dat weinig praat, veel beweegt en enorm onhandig is. Daardoor is het de meest humoristische film uit zijn oeuvre. Hij lijkt zich voor Jour de fête voornamelijk te hebben laten inspireren door filmmakers als Charlie Chaplin en Buster Keaton.

Tati wilde de film in kleur maken, om zo een van de eerste Franse kleurenfilms op de markt te kunnen brengen. Omdat hij geen gebruik wilde maken van de enige twee betrouwbare keuzes, het Amerikaanse Technicolor en het Duitse Agfacolor, kwam hij uit bij een nieuwe fabrikant, Thomson. Die stelde hem in staat gratis gebruik te maken van een nieuw ontwikkelde kleurenfilm. Zijn medewerkers raadden hem aan om voor de zekerheid ook een zwart-wit camera te gebruiken, en die keuze werd de redding van de film. De techniek achter Thomsoncolor bleek uiteindelijk niet opgewassen tegen problemen die ontstonden bij het ontwikkelen van de film voor de bioscopen. Tati heeft bijna heel zijn leven pogingen ondernomen om alsnog de kleurenversie af te maken, en ging zelfs zover dat hij de zwart-wit beelden handmatig in liet kleuren. Pas halverwege de jaren ‘90 kon zijn dochter met nieuwe technieken de oude filmbanden ontwikkelen. De presentatie van de originele kleurenversie van Jour de fête vormde in 1995 de officiële opening van het feest ter gelegenheid van het honderdjarige bestaan van de cinema.

Vandaag de dag wordt de film mede door de restauratie gezien als een onmiskenbaar belangrijk onderdeel van Tati’s filmische erfenis, een opmaat naar zijn latere meer maatschappijkritische films. Buiten dat getuigt Jour de fête ook van de komische talenten van Jacques Tati. Veel van zijn grappen zijn inmiddels legendarisch.

Jour de fête, met onder anderen Jacques Tati, Guy Decomble, Paul Frankeur, Santa Relli, Maine Vallée, Delcassan, Roger Rafal.

De film is lastig verkrijgbaar in Nederland. Doordat er weinig in gesproken wordt, zijn ondertitels echter niet noodzakelijk. Via ebay zijn geregeld exemplaren te koop.

Related posts:

1. Mon oncle
2. Playtime
3. Les vacances de Monsieur Hulot

 

Dat films met Louis de Funès in de hoofdrol garant stonden voor groot succes bleek uit de populariteit van de film Oscar in 1967. Ruim zes miljoen Fransozen trokken er voor naar de bioscoopzalen. Regisseur Molinaro verenigde korte tijd later een groot deel van de cast van Oscar voor een nieuwe film, genaamd Hibernatus. In Nederland werd de film uitgebracht onder de titel Vriezen We Dood, Dan Vriezen We Dood. In deze komedie is ook de zoon van Louis de Funès te zien, die, voordat hij een carrière als piloot begon, in zes films samen met zijn vader speelde. Net zoals Oscar is Hibernatus de bewerking van een populair Frans theaterstuk.

Hubert de Tartas, een rijke industrieel, kijkt uit naar het huwelijk van zijn zoon met een welgesteld meisje, om zijn fortuin nog verder zeker te stellen. Zijn geordende leven wordt echter op de kop gezet wanneer de grootvader van zijn vrouw onverwachts in hun leven terugkeert. Ergens in de buurt van de Noordpool vindt men het ingevroren lichaam van een jongeman. Hij wordt naar Frankrijk verscheept, en wetenschappers weten hem weer tot leven te wekken. Dan blijkt wie hij is: Paul Tournier, opa van Edmée de Tartas. Hubert, directeur van een grote fabriek, die zijn fortuin aan zijn vrouw dankt, ziet de terugkeer van opa met lede ogen aan, want volgens de wet is alles wat hij heeft het eigendom van grootvader. Zijn vrouw weet hem dan toch te overtuigen om Paul in hun huis op te nemen. Maar om hem te behoeden voor een schok moeten ze doen alsof het nog steeds 1905 is.

Vanwege het plot staat Louis de Funès iets minder in het middelpunt dan in veel van zijn andere films, toch weet hij met zijn spel het niveau op te trekken. In Hibernatus, dat zonder hem een matige komedie zou zijn, geeft hij enkele van zijn meest hilarische optredens weg. Zijn tegenspeelster Claude Gensac, de actrice die in meerdere films de rol van de vrouw van de Funès’ speelt en daar later een boek over schreef, is ook hier goed in haar rol om nog enig tegenwicht te bieden tegen de overactieve de Funès.

Behalve om de humor, is de film om meer redenen interessant. Omdat de familie Tartas niet mag laten blijken dat het inmiddels geen 1905 maar 1970 is, moet het hele huis, en de directe omgeving omgebouwd worden tot originele staat. Ook moeten ze zich in kleding en omgangsvormen aanpassen aan hun onverwachte gast. Dit alles levert vele extra vermakelijke scènes op. Ook geeft het een mooi beeld van de technische vooruitgang die er in die vijfenzestig jaar had plaatsgevonden. Maar uiteindelijk is de film toch ook vooral te zien als een van de vele mijlpalen in het leven van Frankrijks meest geliefde komiek. Kortom, Hibernatus is voor liefhebbers van Louis de Funès een absolute must-see.

Hibernatus, met onder anderen Louis de Funès, Claude Gensac, Olivier de Funès, Michael Lonsdale, Bernard Alane, Annick Alane, Eliette Demay, Martine Kelly.

Related posts:

1. Oscar
2. Le corniaud
3. Le gendarme de St. Tropez (Collectie)

 

De film Le corniaud was een van de eerste films in een hele serie van populaire komedies met een groot budget. Halverwege de jaren zestig had de filmindustrie in Frankrijk te maken met tegenvallende resultaten als gevolg van de opkomst van de televisie. Om het tij te keren besloot men zoveel mogelijk geld in films te pompen. Dit was natuurlijk een risicovolle onderneming, maar steeds vaker bleek het goed te gaan. Ook Le corniaud was een kaskraker. Dat kwam vooral door de samenwerking tussen de acteurs Louis de Funès en Bourvil. Het was de eerste keer dat ze beiden de hoofdrollen speelden, hoewel ze wel al twee keer eerder samen in kleinere rollen in een film te zien waren. Met 9 miljoen bezoekers was Le corniaud in een keer de best bezochte Franse film ooit, een record dat een jaar later al weer verbroken werd door de film La grande vadrouille, waar de twee populaire acteurs ook beiden de hoofdrol in hadden.

Le corniaud (Nederlandse titel: De eend en de cadillac) kan gezien worden als een komische parodie op de klassieke gangsterfilms. Het plot – overigens naar aanleiding van een waargebeurde anekdote – heeft zelf erg veel weg van het plot van spannende thrillers, ware het niet dat overal een humoristische draai aan wordt gegeven.

Antoine Maréchal (Bourvil) staat op het punt op vakantie naar Italië te gaan, wanneer zijn auto wordt aangereden door de Rolls Royce van Léopold Saroyan (De Funès). Doordat zijn auto vervolgens compleet total loss is, lijkt die vakantie niet door te gaan, maar de volgende dag belt Saroyan hem. Hij wil dat Maréchal voor een vriend van hem een auto van Napels naar Bordeaux brengt. Voor Maréchal is dat de uitgelezen kans om alsnog vakantie te nemen, want hij mag er maar liefst dertien dagen over doen. Dat getal dertien zal niet geheel toevallig zijn gekozen, want er gaat inderdaad nogal wat mis. Wat Maréchal niet weet, is dat Saroyan de auto gebruikt voor het transport van drugs, goud en edelstenen. Saroyan hoopt dat de onschuldige Maréchal geen argwaan zal wekken bij douane of politie, maar om er zeker van te zijn dat alles goed gaat besluit hij de hele reis vanaf een veilige afstand de Cadillac te blijven volgen. Hij weet op zijn beurt weer niet dat nog een andere gangster achter de buit aan zit.

Het is makkelijk te begrijpen waarom deze hilarische roadtrip destijd in Frankrijk volle zalen trok. Beide acteurs waren succesvol en populair, en beiden hebben ze een stijl van komedie die perfect op elkaar aansluit. De Funès als de bazige, egoïstische zakenman, een rol die hij in veel van zijn films heeft, en Bourvil als de wat lijdzame, eenvoudige man, die bij toeval de tijd van zijn leven krijgt. Daarbij heeft de film enkele van de meest grappige scènes uit de Franse filmgeschiedenis en speelt het zich af tegen het zonnige landschap van Italië en Zuid-Frankrijk. Le corniaud is ouderwetse humor, zoals het tegenwoordig niet meer gemaakt wordt.

Le corniaud, met onder anderen Bourvil, Louis de Funès, Venantino Venantini, Henri Génès, Beba Loncar, Saro Urzì, Alida Chelli, Lando Buzzanca.

Related posts:

1. Le gendarme de St. Tropez (Collectie)
2. Les aventures de Rabbi Jacob
3. Les vacances de Monsieur Hulot

 

Regisseur Jacques Tati (1907-1982), de zoon van een Russische vader en een Nederlandse moeder, maakte vier films rond het personage Monsieur Hulot, Mon oncle was de tweede, na Les vacances de Monsieur Hulot. Deze film is zijn bekendste en meest gewaardeerde film, hij won de Oscar voor beste buitenlandse film, de prestigieuze New York film critics award en de speciale juryprijs op het filmfestival van Cannes. Het is de eerste Tati-film in kleur, en hij houdt qua stijl het midden tussen Les vacances en het latere Playtime. Zoals de andere films is het een grotendeels visuele komedie, waarbij de sfeer versterkt wordt door het geluid en waar met een langzaam tempo ruim de tijd genomen wordt om de ideeën van de regisseur vorm te geven. De film bekritiseert de gemoderniseerde Franse samenleving, door de spot te drijven met allerlei moderne gebruiksvoorwerpen. Vooral in de Verenigde Staten werd de film populair.

Monsieur Hulot (Jacques Tati) is de dromerige en klungelige oom van het jongetje Gérard, de zoon van een rijk echtpaar in een modern huis dat op het eerste gezicht van alle gemakken is voorzien. Achter deze façade gaat echter veel schijn schuil, zoals Tati al snel in de film laat zien. De fontein in de strakke tuin wordt bijvoorbeeld pas aangezet op het moment dat er een vreemde op bezoek komt en de goed uitgeruste keuken is zonder gebruiksaanwijzing eigenlijk onmogelijk te gebruiken, zeker voor de wat kinderlijke Monsieur Hulot. Mevrouw Arpel, de zus van Hulot, doet haar best om haar broer in hun wereldje in te passen, en probeert hem zelfs te koppelen aan een buurvrouw. Hulot (met de eeuwige pijp in zijn mond) heeft echter geen idee hoe hij zich dient te gedragen, en bij alles wat hij doet gaat er wel wat fout. Zelfs een baan in de fabriek die hij van zijn zwager krijgt aangeboden weet hij binnen de kortste keren te verprutsen, hij lijkt nog het beste in zijn element ver weg van al die moderne en steriele dingen en mensen, in het buurtje waar zijn huis staat en waar hij tenminste normale menselijke contacten lijkt te hebben met zijn buren.

De films van Tati moeten vooral in hun context bekeken worden. Op het eerste gezicht zijn ze op zijn minst gedateerd te noemen, in een tijd waarin moderne dingen ook echt gebruiksvriendelijk zijn geworden en waarin de mens in zekere opzichten het onpersoonlijke (wat Tati zag als een van de vloeken van de moderne tijd) tot nog toe redelijk heeft weten te overwinnen. Bij een nauwkeurige beschouwing van de film is het echter ook mogelijk de film buiten de tijd om te appreciëren. Vooral de wijze waarop Tati humoristische cinema met een boodschap weet te maken is een belangrijke verdienste, en iets waarom hij ook nu nog gewaardeerd kan worden. Tati zet twee levensstijlen – die van het echtpaar Arpel en die van Hulot – scherp tegenover elkaar, zowel in gedrag, expressie en leefomgeving. In de ene leefwereld lijkt de toegenomen uiterlijke welvaart alle spontaniteit en joie de vivre te hebben weggenomen, in de andere is er plaats voor rommel, maakt de stratenveger liever een praatje dan dat hij daadwerkelijk veegt, lopen hondjes vrij rond, kunnen kinderen zorgeloos spelen. Tussen dat alles Monsieur Hulot, die er echter ook weer niet helemaal deel van lijkt uit te maken, maar zich er wel vele malen meer geaccepteerd voelt dan in de glimmende en glanzende schone schijn.

Wie dit werk van Tati op waarde wil schatten moet er de tijd voor nemen en aandacht voor de details hebben. Als stijl zijn de films van Tati uniek, hetgeen voor hemzelf zowel een zegen als een vloek was: met het latere Playtime, waarin hij zijn stijl tot in het extreme doorzette, zou hij failliet gaan. In 2009 zal er opnieuw aandacht zijn voor het werk van deze Franse meester, wanneer de animatiefilm The Illusionist uitkomt, naar een scenario van Tati, verfilmd door de maker van Les triplettes de Bellevile, Sylvain Chomet.

N.a.v. Mon oncle, met onder anderen Jacques Tati, Jean-Pierre Zola, Adrienne Servantie, Lucien Frégis, Betty Schneider, Jean-François Martial, Dominique Marie, Yvonne Arnaud.

Related posts:

1. Les vacances de Monsieur Hulot
2. Playtime
3. Jour de fête

 

Geen andere Franse acteur heeft het aanzien van de Franse cinema in andere landen en vooral Nederland zo bepaald als Louis de Funès. Zijn karakteristieke verschijning, samen met zijn kolderieke gedrag, vormen de basis van de humor in de films waarmee hij bekend werd. De Funès, geboren in 1914, schreef zich op 28-jarige leeftijd in bij een theateropleiding, na een tijdlang tussen verschillende baantjes te hebben geslingerd. Zijn talent voor het theater kwam vooral tot uiting in komische rollen. Pas in de jaren ‘50 kreeg hij landelijke bekendheid, in die tijd had hij meerdere bijrollen in diverse films. Vooral het feit dat hij enorm productief was en de succesvolle verfilming van enkele van de toneelstukken waarin hij speelde hebben meegeholpen aan zijn doorbraak, die definitief kwam met Le gendarme de Saint-Tropez uit 1964. In de jaren daarna maakte hij enkele van zijn beste films, waaronder Fantomas, Le Corniaud, Les grandes vacances, Le grand restaurant en La Grande Vadrouille. Als een rode draad loopt vervolgens de rol van gendarme Ludovic Cruchot in de overige delen uit de gendarmeserie door zijn carrière. Vanaf 1970 is het gedaan met zijn productiviteit, als gevolg van gezondheidsproblemen moet hij het rustiger aan doen. In 1979 kwam hij terug met de op eennalaatste film over de gendarmes, en in 1982 speelde hij nog een maal de rol van gendarme in Le gendarme et les gendarmettes. Alle gendarmefilms werden geregisseerd door Jean Girault, die overleed net voordat de laatste film was afgerond. De laatste gendarmefilm zou ook het einde van de carrière van Louis de Funès betekenen, in januari 1983 overleed ook hij, op 68-jarige leeftijd.

De gendarmefilms tot levenswerk van Louis de Funès bestempelen zou te ver gaan, wel is de rol van Cruchot in de serie karakteristiek voor zijn overige rollen. Voor De Funès zelf was de rol een karikatuur voor hoe het er in het leven aan toe gaat, en dan vooral op de werkvloer. Tegenover je meerdere ben je slijmend en nederig, tegenover iedereen die onder je staat of die zwakker is ben je hardvochtig en streng. De Funès voerde die rol tot in het uiterste door, waarbij zijn uiterlijk hem veel heeft geholpen. Tegenover adjudant Gerber (Michel Galabru) maakt hij zich kleiner dan hij al was, slechts een enkele keer als de omstandigheden het toelaten mag hij de baas over zijn meerdere spelen, hetgeen hij dan ook weer met het volle plezier doet.

De humor in de film houdt altijd verband met wat de acteurs zelf doen, zij zijn het in feite die de komische omstandigheid creëren. Anders dan in vele moderne komische films gaat het er niet om dat er grappige dingen gebeuren waarom gelachen kan worden, hier moet er vooral gelachen worden om de acteurs zelf, om hoe ze zelf reageren op wat hen overkomt. Een aantal dingen komen in elk van de zes films voor. Zo is er steeds weer de non in de auto, die in deel één net haar eerste rijervaring erop heeft zitten als Cruchot haar vraagt hoelang ze al auto rijdt. Ook houdt een deel van de humor altijd verband met vrouwen of de verschillen tussen mannen en vrouwen. Heel duidelijk komt dat natuurlijk naar voren in Le gendarme se marie, waarin Cruchot als door de bliksem getroffen van het ene moment op het andere verliefd wordt op een vrouw. Minstens even onsubtiel worden die verschillen tussen mannen en vrouwen uitgebuit in de laatste film, Le gendarme et les gendarmettes, waarin een viertal vrouwelijke agenten in opleiding stage komen lopen in Saint-Tropez.

De gendarmefilms waren bedoeld voor vermaak, ze leverden geen grote filmprijzen op, en voor critici was er veel om kritiek op te leveren, onder andere op het feit dat het lijkt alsof de films de spot drijven met een in Frankrijk hoog aangeschreven beroepsgroep, de gendarmerie. De waarschuwing die aan het begin van een aantal delen te zien is was niet voor niets, daarin wordt voorafgaand aan de film vermeld dat het getoonde slechts grappen zijn die niet tot doel hebben een zeer gewaardeerd corps dat zich inzet voor staatsbelangen belachelijk te maken. Toch plaatsen de films zich wel af in enige context, en geven ze een zekere realiteit weer, hetgeen ze ook vandaag de dag nog interessant maakt. Hoe er omgegaan wordt met hippies, met nudisten, met buitenaardse wezens, en ook met de eerste computer, geeft een beeld van onderwerpen die wel degelijk in die tijd relevant waren. Natuurlijk worden ze op een Louis-de-Funèske wijze behandeld, feit is wel dat ook daarom de films juist met de jaren aan kracht en ook aan kunstwaarde toenemen. Zo maken ze vandaag de dag geen films meer, misschien maar goed ook, want daardoor grijpen we alleen maar met meer plezier terug naar de oude klassiekers.

Een van de laatste zinnen van Cruchot in de laatste film geeft ook mooi weer hoe hij zichzelf als gendarme zag in Frankrijk, en wellicht ook hoe De Funès zichzelf zag in de Franse filmwereld: ‘We zijn slechts de radertjes in een enorme klok’. Dat deze woorden ook de laatste woorden van De Funès voor de camera zouden blijken, is daarom treffend, een acteur is inderdaad niet meer dan een radertje, maar zonder dat radertje zou de klok niet lopen.

N.a.v. De Gendarme collectie (Le gendarme de St. Tropez, Le gendarme à New York, Le gendarme se marie, Le gendarme en balade, Le gendarme et les extra-terrestres, Le gendarme et les gendarmettes), met onder anderen Louis de Funès, Geneviève Grad, Michel Galabru, Daniel Cauchy, Madeleine Delavaivre, Maria Pacôme, Claude Piéplu, France Rumilly, Gabriele Tinti, Michelle Wargnier, Christian Marin, Jean Lefebvre, Guy Grosso, Michel Modo, Nicole Vervil, Claude Gensac, France Rumilly.

Enkele gedenkwaardige scènes:

Related posts:

1. Oscar
2. Le corniaud
3. Les aventures de Rabbi Jacob

 

Tati’s Playtime is waarschijnlijk een van de grootste en duurste filmprojecten uit de Franse geschiedenis. Regisseur Tati deed zo’n drie jaar over het maken van de film, waarvoor hij ook een complete stad liet bouwen. Het is tegelijk ook een van de grootste flops uit de Franse filmgeschiedenis. De film werd geprezen door de critici, maar kon de verwachtingen van het grote publiek niet waarmaken. In Playtime speelt Tati’s alter ego Monsieur Hulot opnieuw een rol, alhoewel die rol anders en kleiner is dan in zijn eerdere Hulot-films. De film schetst een beeld van een wereld waarin geen plaats meer is voor het individu, waar iedereen verdwijnt in de mensenmassa en waarin alles draait om geld en techniek.

Het verhaal is eenvoudig: Hulot komt in Parijs aan, en heeft daar een afspraak met iemand in een bedrijf dat gehuisvest is in een modern vormgegeven kantoorpand. Er gaat nogal wat mis, van de afspraak komt niets terecht omdat Hulot verdwaalt in het kantoor en vervolgens opduikt in een tentoonstellingsruimte, een oude vriend tegen het lijf loopt en uiteindelijk in een restaurant de boel op stelten zet. Een groep Amerikaanse toeristen speelt ook een grote rol in de film, ze komen voor Parijs, maar daar blijkt dat Parijs eigenlijk wel erg lijkt op wat ze al kennen van Amerika.

De film duurt twee uur en is een aaneenschakeling van subtiele grappen, ontsproten aan het brein van Jacques Tati. Playtime is ook echt zijn ’speeltijd’, hij beschouwde het zelf als zijn ultieme film. In Tati’s eerdere films wordt de nadruk gelegd op het feit dat Hulot altijd buiten de rest van de mensen staat, nooit echt doordringt tot de kringen waarin hij zich begeeft. Playtime is in zekere zin een overtreffende trap van dit gegeven: niemand hoort meer thuis in deze wereld. Hoewel iedereen in de mensenmassa lijkt op te gaan heeft niemand nog werkelijk oog voor elkaar. In de restaurantscène kan het zo gebeuren dat iedereen maar wat in zichzelf gekeerd staat te dansen. Het is Tati’s visie op het effect dat techniek en modernisering kunnen hebben op het leven van de mens, en het is ook duidelijk zijn visie op hoe de wereld er niet uit zou moeten zien.

In die zin is Playtime wel wat gedateerd. In zijn eigen tijd was het dat al lichtelijk, mede omdat Tati al plannen voor de film had aan het eind van de jaren ‘60. Toch, als stijlvoorbeeld is Playtime de belangrijkste film van Tati. In komisch opzicht was zijn eerste film, Les vacances de M Hulot, misschien iets beter te verteren en in elk geval traditioneler. In Playtime moet de kijker zoeken naar grappen, ze zitten er wel degelijk in, maar veel minder herkenbaar. Soms wordt een grap slechts aangestipt, en vaker zitten er meerdere verborgen in het overzichtsshot, dat in deze film overheerst.

Wie de film puur voor Hulot kijkt komt ook bedrogen uit. In deze film is er geen hoofdpersonage, vaak is Hulot slechts op de achtergrond te zien en moet je goed zoeken wil je hem herkennen in de mensenmassa. De film voor de dialogen bekijken moet je al helemaal niet doen, want die zitten er niet in, enkel onherkenbaar geroezemoes in Engels, Frans of Duits. Wat je wel moet doen is de film meerdere keren bekijken, zeker als je alles eruit wilt halen wat Tati erin gestopt heeft. Een scène die sowieso een herbeschouwing verdient, is de scène waarin vier appartementen in een modern woongebouw in beeld worden gebracht. Ruim tien minuten blijft het beeld van buitenaf gericht op de vier grote ramen, waarbij onder meer het effect van de televisie in het gezinsleven treffend in beeld wordt gebracht. Ook de laatste scène, met de rotonde, is legendarisch en een voorbeeld van Tati’s tot op heden onovertroffen stijl.

N.a.v. Playtime, met onder anderen Jacques Tati, Barbara Dennek, Rita Maiden, France Rumilly, France Delahalle, Valérie Camille, Erika Dentzler.

Related posts:

1. Mon oncle
2. Jour de fête
3. Les vacances de Monsieur Hulot

 

Jacques Tati (1907-1982), de zoon van een Russische ambassadeur en een Nederlandse moeder, begon zijn carrière met het pantomimespel. Uit die kunst putte hij dan ook veel inspiratie toen hij eenmaal als acteur in zijn eigen films zijn meest succesvolle personage, Monsieur Hulot, vertolkte. Les vacances de Monsieur Hulot is de tweede lange film van Tati, en de film waarin hij het personage Hulot introduceerde. Deze film en zijn volgende film, Mon oncle, uit 1958, zijn onbetwiste hoogtepunten uit de Franse filmgeschiedenis en hebben een effect gehad op vele internationale films die nadien gemaakt zijn. Tati wordt geheel terecht gezien als de Franse equivalent van Charlie Chaplin. Hij kreeg voor deze film een Oscar-nominatie voor beste scenario, zijn film Mon oncle kreeg de Oscar voor beste buitenlandse film.

Ontmoet Monsieur Hulot: een wat lange, slungelige man, pijp in de mond, die met zijn oude brakke, ploffende wagen - een ouderwetse Amilcar - in het rustige, mondaine badplaatsje Saint-Marc-sur-Mer de boel op stelten komt zetten. Geheel buiten zijn eigen intenties om overigens, want M. Hulot is het er niet om te doen, hij wil gewoon een leuke vakantie beleven, mensen leren kennen, plezier hebben. Dat hij met zijn wat stuntelige acties een tegenovergesteld effect heeft, lijkt hij amper door te hebben, pas aan het eind van de film blijkt dat hij meer vijanden dan vrienden heeft gemaakt.

Tati registreert genadeloos en tijdloos het gedrag van mensen. Niet om dat te bespotten of om daaruit de meest grappige en excentrieke elementen te halen, maar juist om daarvan de kern te laten zien. Dat die kern humoristische effecten teweegbrengt is dan nog slechts een gegeven. In Les vacances de Monsieur Hulot moet de kijker zelf de grappen eruit halen, niets wordt opgedrongen. Alleen de beginscène is daar al een perfect voorbeeld van: we zien een overzichtsshot van een treinstation, we horen een omroeper die bijna onverstaanbaar wat spoorwijzigingen omroept en we volgen een massa rennende vakantiegangers van het ene naar het andere perron. Iedere filmmaker die op het dramatische of humoristische daarvan zou willen wijzen, zou waarschijnlijk voor close-ups van de mensen zelf kiezen, Tati kiest ervoor om ruim veertig seconden het overzichtsbeeld te houden.

Les vacances de Monsieur Hulot is onder andere uniek omdat het aan een plot ontbreekt. Tati grijpt terug op de begintijd van de experimentele film (Lumière, Méliès) waarin het narratieve karakter van films nog niet van belang was. Hij doet daarmee een van de eerste pogingen in de moderne Franse cinema om de film en de klassieke verhaallijn van elkaar te scheiden. Later zou de Nouvelle Vague daar ook mee aan de haal gaan.
De film mag dan een plot ontbreken, structuur ontbreekt het zeker niet. In het begin ligt de focus op de plaats waar Hulot binnenkomt op zijn vakantie: een klassiek hotelletje direct aan het strand. De gasten en het hotelpersoneel worden als typetjes neergezet en daarmee treffend geanalyseerd. Later slaat de verveling toe en gaan de vakantiegangers erop uit om ook wat van de omgeving te zien, wat te tennissen, paardrijden, en Hulot komt zelf per accident terecht bij een begrafenis.

Veel gesproken wordt er in de film niet, alhoewel Tati wel een grote nadruk legt op de wisselwerking tussen geluid en beeld. Let bijvoorbeeld eens op de bel die iedere keer weer etenstijd aankondigt. En zo is er ook de karakteristieke plof van Hulot’s auto, die symbool lijkt te staan voor het karakter van Hulot zelf. De auto doet wat hij moet doen, maar steekt toch wat schraal af bij de andere luxere auto’s, hij hoort er wel bij, maar toch ook weer niet. Veel van de scènes uit de film zijn legendarisch geworden en staan voor de geniale humor waarmee Tati het hart van de filmliefhebbers wist te veroveren. De lachwekkend charmante manier waarop hij vriendschap met een blonde vrouw wil sluiten, zijn tenniscapriolen, de manier waarop hij een roeiboot weet te slopen en daarbij een heel strand de stuipen op het lijf jaagt, zijn onverstoorbare houding als hij in de grammofoonkamer de muziek luid opzet, zijn karakteristieke hoofd die uit het dakraam van het hotel opduikt, alles draagt bij om van deze film een grote klassieker te maken.

Het hotel in de Franse badplaats schijnt nog steeds te bestaan, en nog ieder jaar trekt dit Tati-fans vanuit heel de wereld. Ergens in de buurt, aan de rand van het strand, staat een standbeeld van Monsieur Hulot. Deze verering is echter slechts een bijproduct van Tati’s werk, een waarschijnlijk onbedoeld effect van wat Tati werkelijk wilde. Uit alles in zijn leven blijkt dat hij niet slechts leuke films wilde maken. De maatschappijkritiek die onder de charmante en soms zelfs ontroerende schil van de film zit, komt bij een analyse duidelijk naar boven. De krant bijvoorbeeld die omgetoverd wordt tot een handig hoedje tegen de zon, of de intellectueel die onverstaanbare woorden brabbelt, de regels van het tennisspel die volgens sommigen overtreden worden door Hulot, de eindeloze regelmaat van het leven aan het strand, vele kleine aanwijzingen die laten zien waar Tati werkelijk op uit was en die een voorbeeld vormen van de wijze waarop hij de maatschappij zag. Ze maken de film tot meer dan een slapstick komedie, tot meer dan slechts humor om de humor zelf.

N.a.v. Les vacances de Monsieur Hulot, met onder anderen Jacques Tati, Nathalie Pascaud, Micheline Rolla, Valentine Camax, Louis Perrault, André Dubois, Lucien Frégis, Raymond Carl.

De film is helaas (nog) niet verkrijgbaar in een Nederlandse DVD-versie. Wel zijn andere films van Tati te koop.

Related posts:

1. Mon oncle
2. Playtime
3. Jour de fête

 

De immens productieve acteur Louis de Funès (speelde in rond de 150 films) schittert als doorgedraaide vader in de comedie Oscar. De Funès, – hij overleed in 1983 – is in het buitenland vooral bekend geworden om zijn rol in meerdere films als gendarme in Saint-Tropez. Hij staat in de meeste van zijn films garant voor een moment van ontspanning en ongegeneerd vermaak.

In Oscar draait het verhaal om zijn dochter(s), mogelijke huwelijkskandidaten voor hen, en drie koffers met geld, diamanten, en kleding. Hiermee is ook het meeste wel over het plot gezegd. Het verhaal speelt zich grotendeels in dezelfde omgeving af, namelijk in het huis van de puissant rijke ondernemer Bertrand Barnier (de Funès). Met talloze misverstanden over wie met wie trouwt, welke koffer van wie is, en variaties daarop, wordt de kijker bijna anderhalfuur vermaakt door misschien wel de grootste komiek van Frankrijk. De kijker weet gedurende heel de film alles wat er gebeurt, in tegenstelling tot Barnier, die van alles zowat steeds het laatst op de hoogte is, en er dan toch vaak weer knap een draai aan weet te geven zodat de situatie in zijn eigen voordeel is. Tegelijk maakt dit de comedie wel erg voorspelbaar, de kijker weet in de meeste gevallen al precies wat er gebeuren gaat. Het is enkel nog de vraag hoe Barnier erop gaat reageren. In de meeste gevallen draait hij compleet door, wat enkele zeer hilarische situaties oplevert. Zo maakt hij zichzelf op een gegeven moment voor de sprakeloze ogen van zijn vrouw en dochter compleet belachelijk.

De mimiek, bewegingen en uitspraken van de Funès zijn ongeëvenaard, maar je moet er wel van houden. Verder moet je er ook tegen kunnen dat de Funès in bijna elke film dezelfde kunstjes laat zien, namelijk die van compleet doorgedraaid personage. Blijft staan dat hij dat op een uiterst typische en grappige manier doet. In het geval van Oscar levert het een vermakelijke comedie op, zelfs een van de betere van de Funès. Het blijft echter nog altijd wachten op een Nederlandse uitgave van La grande Vadrouille, de Funès absolute meesterwerk uit 1966. Voorlopig zullen we het wat die film betreft echter met de spaarzame tv-vertoningen moeten doen.

N.a.v. Oscar, met onder anderen Louis de Funès, Claude Riche, Agathe Natanson, Claude Gensac.

Trailer / fragment uit de film:

Related posts:

1. Hibernatus
2. Le corniaud
3. Le gendarme de St. Tropez (Collectie)