Toen Louis Malle aankondigde de bestseller Zazie dans le métro van schrijver Raymond Queneau te gaan verfilmen, twijfelden veel mensen aan de haalbaarheid van het project. Het boek viel immers op vanwege het taalgebruik. Queneau schreef spreektaal, vond nieuwe woorden uit, speelde met de grammatica, kortom, hij brak met de conventies van de literatuur. En probeer dat maar eens naar het witte doek te vertalen. Het resultaat was een film die inging tegen alle filmwetten van die tijd. Net als de films van de Nouvelle Vague, die op datzelfde moment de filmwereld op zijn kop zetten. Ten onrechte wordt Malle daarom wel eens onder zijn vakbroeders van de nieuwe stroming geschaard. Maar zijn drijfveren waren niet dezelfde als die van bijvoorbeeld Jean-Luc Godard of François Truffaut. Bij Louis Malle staat iedere film op zich, en door heel zijn oeuvre is er maar een constante factor. De maker, Malle zelf.

Zazie, een meisje van bijna tien jaar oud, komt een weekendje bij haar oom Gabriel in Parijs logeren. Ze heeft zich op een ding verheugd: het rijden met de metro. Maar wanneer ze arriveert blijkt dat het metropersoneel het werk heeft neergelegd. We zien vervolgens hoe het rebelse meisje kennis maakt met de buurt waar Gabriel woont. Een typische Parijse arbeidersbuurt, met dronkenlappen, zakkenrollers, vlooienmarkten en kinderlokkers. In Parijs beleeft Zazie de wildste avonturen. Zo wordt ze achternagezeten door politieman Trouscaillon, wordt oom Gabriel ontvoerd door een bus vol toeristen, en maakt ze iedereen die ze ontmoet horendol met haar vragen en haar grove taalgebruik.

Regisseur Louis Malle heeft er niet voor gekozen om alle taalgrappen en nieuw verzonnen woorden van Queneau in de film te gebruiken. Dat zou dan ook ingaan tegen de geest van het boek. In plaats daarvan doet hij met de film wat Queneau met de literatuur doet. Hij vervangt de woordenfantasie door een beeldenfantasie. Waar Queneau speelt met de grammatica van taal, speelt Malle met de grammatica van de film. Hij gebruikt beeldversnellingen en vertragingen en allerlei visuele grappen. Vioolmuziek bij een violist die speelt zonder viool, een baby in de aanbieding op de markt, de acteurs verwisselen plotseling van plaats van het ene beeld op het andere, schoenen die uit zichzelf bewegen, wanneer het over Duitse soldaten gaat lopen die ineens door het beeld. En verder allerlei verwijzingen naar andere films: Hiroshima mon amour, de scène in de fontein van La dolce vita, Tati, de komedies van Chaplin.

Zazie dans le metro wordt wel eens omschreven als een komedie. Dat is niet helemaal onterecht, maar Zazie is tegelijk veel meer dan een humoristische film. Louis Malle gebruikt de komedie namelijk om zijn visie te geven op het Parijs van die tijd. Aan de ene kant het Parijs van de toeristen, met de Eiffeltoren, het Panthéon, en al die andere bijzondere gebouwen, en aan de andere kant het Parijs van de inwoners, die zelf weinig hebben met de toeristische trekpleisters. Tussen de regels door zie je verder ook veel van de thematiek van de andere films van Louis Malle. De kinderwereld versus de wereld van de volwassenen, wat ook vaag terugkomt in Le feu follet en Le souffle au coeur, het moderne nachtleven in Parijs zoals we dat al zagen in Ascenseur pour l’échafaud, de behandeling van sociale structuren zoals in Les amants. Op het oog allemaal zeer verschillende films, maar met een verbindend element: Malle zelf.

Met Zazie dans le metro maakte Malle een wonderlijk vrolijke film, met een verrassend snel tempo. Het personage Zazie is een soort nichtje van personages als Amélie en Pippi Langkous, en door haar ogen wordt Parijs een surrealistische droomwereld. Een droomwereld waarin prachtig wordt verbeeld hoe Parijs hinkt op twee gedachten: de hang naar het oude, de nostalgie, en de onafwendbare vooruitgang.

Zazie dans le métro, met onder anderen Catherine Demongeot, Philippe Noiret, Hubert Deschamps, Carla Marlier, Annie Fratellini, Vittorio Caprioli, Jacques Dufilho, Yvonne Clech, Odette Piquet.

Fragment uit de film:

Related posts:

1. Le gendarme de St. Tropez (Collectie)
2. Les aventures de Rabbi Jacob
3. Hibernatus

 

Regisseur en acteur Jacques Tati maakte in totaal slechts zes lange films maar ging de geschiedenisboeken in als een van de meest invloedrijke personen uit de Franse filmgeschiedenis. Hij is ook een van de weinigen die een heuse bedevaarttraditie wist op te roepen, zowel naar de locatie van zijn bekendste film, Les vacances de Monsieur Hulot (Saint Marc-sur-Mer), als naar de locatie van zijn eerste film, Jour de fête (Sainte-Sévère-sur-Indre). In dit laatste dorpje werd in 2009 nog een museum geopend ter ere van Tati. Hoewel Jour de fête niet de cultstatus bereikte van Les vacances de Monsieur Hulot, is de film vanuit filmhistorisch oogpunt minstens zo interessant. De film werd als een van de eerste Franse films in 1947 in kleur opgenomen, maar de kleurenversie kon pas worden ontwikkeld in 1994. Tot die tijd moest het publiek het doen met een tegelijkertijd opgenomen zwart-wit versie. Jour de fête is een uitwerking van een eerdere korte film van Tati, L’école des facteurs. Hoofdrol in beide films is er voor postbode François, gespeeld door Tati.

Ergens in het midden van Frankrijk bereidt een dorp zich voor op het jaarlijkse feest. De draaimolen en de schiettentjes worden opgezet, een oud vrouwtje voorziet alles van het nodige commentaar. Postbode François doet zijn rondje door de omgeving, helpt op eigen wijze bij het rechtzetten van de vlaggenmast, en wordt lastiggevallen door insecten. De volgende dag barst het feest echt los. François brengt opnieuw de post rond, maar wordt overgehaald een paar drankjes mee te drinken. Dan ziet hij in de cinematent een film over nieuwe methodes bij de Amerikaanse posterijen. Hij is onder de indruk van de efficiëntie en heroïek: de post wordt in Amerika met machines gesorteerd en met motoren en vliegtuigen rondgebracht. Een dag later is hij ervan overtuigd dat de post in zijn dorp ook wel wat sneller kan. Hij begint zijn ronde, en al snel gaat het verhaal rond dat hij nu de post bezorgt ‘à l’américaine’.

In al Tati’s films zijn elementen te ontdekken van spot met vooruitgang en modernisering. In Mon oncle en in het financiëel geflopte Playtime zou hij dat tot in het absurde doorvoeren, in Jour de fête is hij nog wat ambivalent. De film is dan ook vooral een klassieke komedie, met veel aandacht voor de geraffineerde humor van Tati. Hij speelt een wat naïef personage, dat weinig praat, veel beweegt en enorm onhandig is. Daardoor is het de meest humoristische film uit zijn oeuvre. Hij lijkt zich voor Jour de fête voornamelijk te hebben laten inspireren door filmmakers als Charlie Chaplin en Buster Keaton.

Tati wilde de film in kleur maken, om zo een van de eerste Franse kleurenfilms op de markt te kunnen brengen. Omdat hij geen gebruik wilde maken van de enige twee betrouwbare keuzes, het Amerikaanse Technicolor en het Duitse Agfacolor, kwam hij uit bij een nieuwe fabrikant, Thomson. Die stelde hem in staat gratis gebruik te maken van een nieuw ontwikkelde kleurenfilm. Zijn medewerkers raadden hem aan om voor de zekerheid ook een zwart-wit camera te gebruiken, en die keuze werd de redding van de film. De techniek achter Thomsoncolor bleek uiteindelijk niet opgewassen tegen problemen die ontstonden bij het ontwikkelen van de film voor de bioscopen. Tati heeft bijna heel zijn leven pogingen ondernomen om alsnog de kleurenversie af te maken, en ging zelfs zover dat hij de zwart-wit beelden handmatig in liet kleuren. Pas halverwege de jaren ‘90 kon zijn dochter met nieuwe technieken de oude filmbanden ontwikkelen. De presentatie van de originele kleurenversie van Jour de fête vormde in 1995 de officiële opening van het feest ter gelegenheid van het honderdjarige bestaan van de cinema.

Vandaag de dag wordt de film mede door de restauratie gezien als een onmiskenbaar belangrijk onderdeel van Tati’s filmische erfenis, een opmaat naar zijn latere meer maatschappijkritische films. Buiten dat getuigt Jour de fête ook van de komische talenten van Jacques Tati. Veel van zijn grappen zijn inmiddels legendarisch.

Jour de fête, met onder anderen Jacques Tati, Guy Decomble, Paul Frankeur, Santa Relli, Maine Vallée, Delcassan, Roger Rafal.

De film is lastig verkrijgbaar in Nederland. Doordat er weinig in gesproken wordt, zijn ondertitels echter niet noodzakelijk. Via ebay zijn geregeld exemplaren te koop.

Related posts:

1. Mon oncle
2. Playtime
3. Les vacances de Monsieur Hulot

 

La règle du jeu, de film der films, volgens François Truffaut, staat tegenwoordig steevast in de top-tien van filmliefhebbers, maar kende een moeilijke start. De gegoede burgerij kwam praktisch in opstand tijdens en na de eerste vertoningen, en bij de lagere klasse werd de film onthaald met gefluit en boegeroep. Door dit alles zag Renoir zich genoodzaakt al enkele weken na het verschijnen een bewerkte versie te maken, maar ook deze viel niet in de smaak bij het publiek. En toen kwam de Tweede Wereldoorlog. Zo’n vijf jaar lang stond de film op de index van verboden films, en na de oorlog bleken de originele filmrollen vernietigd bij een bombardement. Ver in de jaren ‘50 wist een groepje liefhebbers bijna alle scènes te reconstrueren, door her en der verzamelde fragmenten van beschadigde films opnieuw aan elkaar te plakken, onder toeziend oog van Renoir zelf. Pas toen maakte de film een triomftocht die begon op het festival van Venetië in 1959 en die nooit meer zou ophouden.

Waarom is deze film zo belangrijk gebleken in de filmgeschiedenis? Kort gezegd komt het erop neer dat in de film een groot aantal dingen samenkomen. De visionaire blik van Renoir over de verschrikking die Europa enkele maanden later zou overvallen, een overduidelijke maatschappijkritiek, de combinatie van diverse genres en vernieuwende filmtechnieken. Al deze elementen voegt Renoir samen tot een virtuoos meesterwerk.

Het plot van La règle du jeu is eenvoudig. Een piloot, André Jurieux, komt terug van een recordbrekende vlucht over de oceaan, en is teleurgesteld wanneer hij ontdekt dat zijn minnares, Christine de la Chesnaye, niet op het vliegveld op hem wacht. Zijn vriend Octave (Jean Renoir) weet Robert, de man van Christine, te overtuigen om André uit te nodigen op hun landgoed voor een jachtweekend. Robert heeft zelf echter ook een affaire, met Geneviève, die eveneens op het weekend aanwezig is. Bij de knechten op het landgoed speelt zich tegelijkertijd iets soortgelijks af. De jachtopziener ontdekt dat zijn vrouw, de kamermeid van Christine, flirt met de nieuwe huisknecht. Wanneer het feest losbarst in het kasteel, raken de gemoederen verhit.

Renoir maakte de film als een sociale satire, waarin hij zowel de arbeidersklasse als de aristocratie op de hak neemt en hen een spiegel voorhoudt. Maar hij gaat verder dan dat. Hij laat zien dat de samenleving van die tijd in rap tempo bezig was de menselijke maat uit het oog te verliezen, en in feite op het randje van de afgrond balanceerde, of op een op punt van uitbarsten staande vulkaan danste (zoals Renoir later zelf zou zeggen). De jachtscène is daar een voorbeeld van. De jagers doden kil, zonder een spier te vertrekken, alsof het een spel is, en Renoir toont net zo kil de stuiptrekkingen van een stervend konijn vol in beeld. En dan te bedenken dat de jachtscène slechts een voorafbeelding is van wat er later in de film staat te gebeuren, als jacht op dieren een jacht op mensen wordt. Renoir toonde bovendien lef door in een antisemitisch klimaat de hoofdpersoon een Jood te laten zijn. Een Jood, die volgens de heersende gedachte in Frankrijk toen onmogelijk een kasteel kon hebben en onmogelijk tot het hier geportretteerde milieu kon behoren.

Jean Renoir lijkt zich aan het eind van de film te hebben neergelegd bij ‘de regels van het spel’, maar niets is minder waar. Wanneer – zo vinden de genodigden – de kasteelheer alle problemen volgens de geldende regels heeft opgelost, verlaat Renoirs personage het landgoed, als iemand die er niet bij hoort, maar ook als iemand die de hoop opgegeven heeft.

La règle du jeu is met recht een van de grootste en belangrijkste films van de twintigste eeuw. Het is een oorlogsfilm, zonder dat het over de oorlog gaat. Renoir mengt komedie, drama, romance, farce en satire tot een wervelend en uiterst toegankelijk werk. De film wint aan kracht door de loop van de geschiedenis, en laat zien dat de samenleving in die tijd volledig verrot was. Dat de toeschouwers deze waarheid destijds niet onder ogen durfden te komen is wrang maar begrijpelijk en menselijk. La règle du jeu staat daardoor eens te meer als monument voor een tijdperk, en als waarschuwing voor wat er kan gebeuren wanneer de regels van het spel onmenselijk en ondoorbreekbaar worden.

La règle du jeu, met onder anderen Nora Gregor, Paulette Dubost, Mila Parély, Odette Talazac, Claire Gérard, Anne Mayen, Lise Elina, Marcel Dalio, Julien Carette, Roland Toutain, Gaston Modot.

Related posts:

1. Le salaire de la peur

 

De film Les aventures de Rabbi Jacob kreeg een omstreden start doordat twee weken voor de release de Jom Kipoeroorlog in Israël begon. Volgens sommigen was de film antisemitisch, volgens anderen juist anti-arabisch. De vrouw van de man die verantwoordelijk was voor de publiciteit rond de film ging zelfs zover dat ze een vliegtuig op de lijn Parijs-Nice kaapte en dreigde te laten neerstorten als de film uitgebracht zou worden. Bij de bestorming van het vliegtuig door speciale troepen kwam ze om het leven. Alle commotie leidde er in elk geval toe dat meer dan zeven miljoen mensen de film in de filmzalen gingen zien. Ook nu nog is de film een van de populairdere films van acteur Louis de Funès. Regisseur en schrijver van de film is Gérard Oury, ook verantwoordelijk voor eerdere Louis de Funès films als La grande vadrouille, La folie des grandeurs en Le corniaud. Eind 2008 werd de film in een musical omgetoverd.

Rabbi Jacob is een geliefd rabbijn in de Joodse wijk van New York. Op een dag nodigt zijn Franse familie hem uit om de Bar Mitswa van de jonge David mee te maken. Na meer dan dertig jaar komt de rabbijn dan samen met een vriend over naar Frankrijk. Op datzelfde moment is een zakenman Victor Pivert (Louis de Funès) onderweg in Normandië. Zijn dochter zal de volgende dag trouwen. Pivert is een opgewonden mannetje, met een afkeer van Joden, zwarte mensen, en eigenlijk ook alle andere vreemdelingen. Wanneer na een auto-ongeluk de auto (met een boot op het dak) omgekeerd in een meer belandt en hij zijn Joodse chauffeur de laan uitstuurt omdat deze weigert op de sabbat te werken, komt hij terecht in een kauwgomfabriek. Hier speelt zich vervolgens een van de beroemdste scènes uit de carrière van Louis de Funès af. Pivert komt in contact met een aantal Arabieren die het voorzien hebben op een revolutionistische leider, Slimane. Hij raakt natuurlijk nauw betrokken bij deze zaak en ook de politie gaat naar hem op zoek omdat Pivert ervan verdacht wordt politieagenten te hebben neergeschoten. De achtervolgingen leiden naar luchthaven Orly bij Parijs, waar ze de identiteit aannemen van de twee Joodse rabbijnen die net uit New York zijn aangekomen.

De film voltrekt zich in hoog tempo, en het gaat van de ene grap naar de andere grap, van de ene komische situatie naar de andere. Zo laat Pivert zien dat hij verbazend goed een Joodse dans kan weggeven, weet hij keer op keer ternauwernood te ontsnappen aan zijn belagers en sluit hij ook weer vriendschap met zijn chauffeur.

Vooral voor wie niet genoeg kan krijgen van de standaardtypetjes die Louis de Funès speelt is Les aventures de rabbi Jacob verplichte kost. Ook hier weer alle ingrediënten die van zoveel van zijn films kaskrakers hebben gemaakt. Een opgewonden rijk mannetje, een autoritaire vrouw aan zijn zijde, een dochter die getrouwd moet worden, en dan nog de nietsontziende haat tegen iedereen die hem het leven dwars zit. Dit alles, vermengd met de karakteristieke mimiek van de Funès, vormt de sleutel tot het succes van ook deze film. Een leuke film, met voor de oplettende kijker zelfs een licht moraliserend randje. Klassiek Frans vermaak voor een hilarisch avondje. Neem er gerust een drankje extra bij.

N.a.v. Les aventures de Rabbi Jacob, met onder anderen Louis de Funès, Suzy Delair, Marcel Dalio, Claude Giraud, Renzo Montagnani, Janet Brandt, André Falcon, Xavier Gélin, Henri Guybet, Miou-Miou.

Related posts:

1. Le gendarme de St. Tropez (Collectie)
2. Le corniaud
3. La grande vadrouille

 

Met haar uitbundige blonde haardos en haar bijna eeuwige frisse, jonge uitstraling was Brigitte Bardot het bekendste Franse sekssymbool van de jaren vijftig en zestig. Al vanaf 1952, toen ze nog slechts 18 jaar was, speelde ze in een behoorlijk aantal films, eigenlijk direct in tamelijk gewaagde rollen. Haar toenmalige man, Roger Vadim, was niet helemaal tevreden met de kant die haar acteercarrière uitging, en wilde haar in een wat serieuzere rol onder de aandacht brengen. Hij creëerde speciaal voor haar zijn eerste film, Et Dieu créa… la femme. Met name dankzij de grote ophef die haar verschijning in de Verenigde Staten veroorzaakte kwam ze in het middelpunt van de belangstelling te staan en werd de film ook in Frankrijk een groot succes. Maar wat maakt de film nou eigenlijk zo bijzonder?

Juliette Hardy (Brigitte Bardot) is verliefd op de oudste van twee broers, trouwt met de jongste, en wordt het hof gemaakt door een welgestelde, invloedrijke zakenman. Voilà, het plot in een notendop. Wie iets verder kijkt kan nog de contouren van een thriller dan wel een sociaal drama ontdekken – een arme familie raakt in een gevecht om een stuk grond met een rijke zakenman – maar dat is niet waar het in deze film om draait. Regisseur Vadim gebruikt de achtergrond van het zomerse Saint Tropez (dat na deze film nooit meer hetzelfde zou zijn) om zijn vrouw op de best mogelijke manier in het zonnetje te zetten. De openingsscène zet de toon voor het imago dat hij haar wil aanpassen: een gebruinde Bardot, verleidelijk naakt zonnend in de tuin, oftewel jong, wulps, onafhankelijk, sexy, maar vooral zelfbewust.

Alles draait om haar en dat zal de kijker weten ook. Op het eerste gezicht lijkt het niet zo erg vernieuwend wat Vadim doet in zijn film. Mooie vrouwen waren er al erder geweest in de filmgeschiedenis, en meer bloot dan in de openingsscènes komt er in de film amper voor. Het is vooral de houding van Bardot die anders is dan de houding van andere schoonheden op het witte doek. De erotiek straalt zowat van haar af, bij elke beweging die ze maakt, bij elke blik die ze werpt, bij elke zin die ze uitspreekt. Tegelijk moeten we niet vergeten dat het pas halverwege de jaren vijftig was. Kleurenfilms waren een relatief nieuw fenomeen en zeker de schoonheid van de vrouw kon in een kleurenfilm veel beter en in elk geval anders tot haar recht komen dan in zwart-wit. Tel daarbij ook nog eens het feit dat veel films in Parijse studio’s opgenomen werden, terwijl Et Dieu créa la femme zich voornamelijk buiten afspeelt, onder de Zuid-Franse zon, in een landelijke setting, waar de bus nog stopt op welke plek je dat maar wil, en je komt bij een verklaring van het succes van de film.

Hoewel de Nouvelle Vague als stroming pas echt vanaf 1959 op gang kwam, wordt deze film wel eens beschouwd als noodzakelijke voorloper of misschien wel als de allereerste film van die stroming. Zeker is dat Jean-Luc Godard de film zeer waardeerde en hem destijds als een vorm van moderne cinema zag. Ook het feit dat de film brak met enkele traditionele kenmerken pleit ervoor hem in de Nouvelle Vague te plaatsen. Belangrijker is echter dat de film de weg baande voor een ander soort cinema. De preutse jaren waren voorgoed voorbij, ook in films die normaal in de bioscopen gedraaid konden worden bleek er ruimte te zijn voor meer sensualiteit in het in beeld brengen van relaties tussen mannen en vrouwen. In eerdere films over dit soort vrouwen liep het altijd slecht af met de vrouw in kwestie, in deze film wordt niemand echt de dupe van haar losbandige gedrag.

Het Vaticaan dat schande sprak van de film, Amerikaanse vertoners die voor de rechter gedaagd werden, Bardots’ eigen levensstijl, alles droeg er uiteindelijk aan bij om Et Dieu créa la femme tot cultstatus te verheffen. De film zelf is dat heden ten dage wellicht niet helemaal meer waard, maar de verschijning van Bardot is ook nu nog even ravissant als vroeger, en toont dat schoonheidsidealen over al die jaren nog niet erg veranderd zijn. Vele van de scènes uit de film dienden tot inspiratie voor latere filmmakers. Vergelijk bijvoorbeeld eens de heerlijk wilde mambodans van Bardot met de prestatie van Hafsia Herzi in La graine et le mulet (2007), of Brigitte Bardot met de verschijning van Vahina Giocante in Lila dit ça (2004), een film die eveneens veel overeenkomsten heeft met deze film.

Et Dieu… créa la femme, met onder anderen Brigitte Bardot, Curd Jürgens, Jean-Louis Trintignant, Jane Marken, Jean Tissier, Isabelle Corey, Jacqueline Ventura.

Related posts:

1. Lila dit ça
2. Swimming pool
3. L’Été Meurtrier

 

Met À bout de souffle maakte regisseur Jean-Luc Godard zijn entrée in de Franse filmwereld. Niet alleen dat, het maakte hem en de vernieuwende filmbeweging waarin hij zich met de film plaatste in een klap wereldberoemd. Vlak voor hem waren zijn vrienden en medewerkers van het tijdschrift Cahiers du Cinema al begonnen met regisseren, in reactie op wat zij beschouwden als te traditionele cinema. Mannen als Truffaut en Rohmer waren sinds eind jaren vijftig actief in de Franse filmwereld, en hadden enige bekendheid opgebouwd. Godard op dat moment nog niet, daarom maakte hij gebruik van de bekendheid van zijn vrienden bij het maken van deze film. Truffaut werd genoemd als medeschrijver van de film, Chabrol als artistiek adviseur. Dit was echter alleen voor de boeken en de publiciteit, Godard maakte de film helemaal alleen, en schreef het scenario tijdens de opnames. Met een minimaal budget wist hij uit het niets een film te maken die de geschiedenisboeken in zou gaan.

Het verhaal is op zichzelf tamelijk klassiek te noemen. Michel Poiccard heeft een politieagent vermoord en is nu op de vlucht voor de politie. Terwijl het net zich rond hem sluit is hij wanhopig op zoek naar iemand die hem geld schuldig is, zodat hij daarna naar Italië kan vluchten. In Parijs zoekt hij onderdak bij een jonge vrouw, Patricia Franchini, een Amerikaanse journaliste bij de New York Herald Tribune. Hij probeert haar over te halen mee naar Italië te gaan zodra hij het geld heeft, maar zij besluit hem aan de politie te verraden. Het plot is losjes gebaseerd op een fait divers uit die tijd.

Er zijn enkele elementen in de film aan te wijzen die het begin markeren van de Nouvelle Vague. Hoewel het verhaal op traditioneel chronologische wijze wordt verbeeld is er op diverse punten een breuk aan te wijzen met de tot dan overheersende stijl. Belangrijkste zijn waarschijnlijk wel de manier waarop de camera wordt gevoerd – vanuit de hand, altijd bewegend – en het veelvuldige knipwerk midden in scènes. Dit veroorzaakt een gevoel van snelheid en verandert de traditionele esthetisch gereguleerde karakteropbouw in een meer oppervlakkige schets, iets waaraan we nu inmiddels gewend zijn in de moderne cinema. Ook breekt Godard met de narratieve opbouw van eerdere films. Een goed gestructureerde opbouw met directe causale verbanden is in À bout de souffle veel minder aanwezig dan in andere films uit die tijd. Het principe van de cinema d’auteur ging vanaf dat moment eveneens steeds meer gelden: in deze traditie is het een regisseur zelf die op zoveel mogelijk punten bepaalt hoe een film eruit ziet, zo wordt de film een directe uiting van de artistieke ideeën van de regisseur.

Hoewel de Nouvelle Vague bekend is om zijn vernieuwende elementen is een groot deel daarvan vooral ontstaan uit bittere noodzaak. De regisseurs kwamen van buiten de filmwereld, zonder filmopleiding, en hadden dus op zichzelf weinig middelen en mogelijkheden. Met weinig budget is het lastig films maken, zo kon het dan ook gebeuren dat Godard bij gebrek aan een dolly een rolstoel gebruikte om bewegende filmshots te maken.

À bout de souffle markeert een nieuwe stroming in de filmgeschiedenis en de regisseur ervan zou vooral met zijn eerste reeks films een grote invloed hebben op de internationale filmwereld. Behalve het feit dat het een film is die op zichzelf vele elementen bezit die zo markant bleken te worden voor Nouvelle Vague films, is het ook gewoon een prettige film om naar te kijken. Acteur Jean-Paul Belmondo en actrice Jean Seberg spelen een degelijke rol, een rol die ze ook in een klap wereldberoemd zou maken. De vele knipoogjes van Godard naar alles en iedereen – Amerikaanse klassiekers, maar ook zijn tijdgenoten, vrienden en hemzelf – geven blijk van zijn inventiviteit. Godard’s vrienden van het tijdschrift Cahiers du Cinema, die hem blind vertrouwden door vooraf hun namen aan zijn film te verbinden, heeft hij niet teleurgesteld, ondanks dat het tot aan het voltooien van de film toe onduidelijk was of de film ooit zou worden uitgebracht.

N.a.v. À bout de souffle, met onder anderen Jean-Paul Belmondo, Jean Seberg, Daniel Boulanger, Jean-Pierre Melville, Henri-Jacques Huet.

Related posts:

1. Pierrot le fou
2. Une femme est une femme
3. Le petit soldat

 

Geen andere Franse acteur heeft het aanzien van de Franse cinema in andere landen en vooral Nederland zo bepaald als Louis de Funès. Zijn karakteristieke verschijning, samen met zijn kolderieke gedrag, vormen de basis van de humor in de films waarmee hij bekend werd. De Funès, geboren in 1914, schreef zich op 28-jarige leeftijd in bij een theateropleiding, na een tijdlang tussen verschillende baantjes te hebben geslingerd. Zijn talent voor het theater kwam vooral tot uiting in komische rollen. Pas in de jaren ‘50 kreeg hij landelijke bekendheid, in die tijd had hij meerdere bijrollen in diverse films. Vooral het feit dat hij enorm productief was en de succesvolle verfilming van enkele van de toneelstukken waarin hij speelde hebben meegeholpen aan zijn doorbraak, die definitief kwam met Le gendarme de Saint-Tropez uit 1964. In de jaren daarna maakte hij enkele van zijn beste films, waaronder Fantomas, Le Corniaud, Les grandes vacances, Le grand restaurant en La Grande Vadrouille. Als een rode draad loopt vervolgens de rol van gendarme Ludovic Cruchot in de overige delen uit de gendarmeserie door zijn carrière. Vanaf 1970 is het gedaan met zijn productiviteit, als gevolg van gezondheidsproblemen moet hij het rustiger aan doen. In 1979 kwam hij terug met de op eennalaatste film over de gendarmes, en in 1982 speelde hij nog een maal de rol van gendarme in Le gendarme et les gendarmettes. Alle gendarmefilms werden geregisseerd door Jean Girault, die overleed net voordat de laatste film was afgerond. De laatste gendarmefilm zou ook het einde van de carrière van Louis de Funès betekenen, in januari 1983 overleed ook hij, op 68-jarige leeftijd.

De gendarmefilms tot levenswerk van Louis de Funès bestempelen zou te ver gaan, wel is de rol van Cruchot in de serie karakteristiek voor zijn overige rollen. Voor De Funès zelf was de rol een karikatuur voor hoe het er in het leven aan toe gaat, en dan vooral op de werkvloer. Tegenover je meerdere ben je slijmend en nederig, tegenover iedereen die onder je staat of die zwakker is ben je hardvochtig en streng. De Funès voerde die rol tot in het uiterste door, waarbij zijn uiterlijk hem veel heeft geholpen. Tegenover adjudant Gerber (Michel Galabru) maakt hij zich kleiner dan hij al was, slechts een enkele keer als de omstandigheden het toelaten mag hij de baas over zijn meerdere spelen, hetgeen hij dan ook weer met het volle plezier doet.

De humor in de film houdt altijd verband met wat de acteurs zelf doen, zij zijn het in feite die de komische omstandigheid creëren. Anders dan in vele moderne komische films gaat het er niet om dat er grappige dingen gebeuren waarom gelachen kan worden, hier moet er vooral gelachen worden om de acteurs zelf, om hoe ze zelf reageren op wat hen overkomt. Een aantal dingen komen in elk van de zes films voor. Zo is er steeds weer de non in de auto, die in deel één net haar eerste rijervaring erop heeft zitten als Cruchot haar vraagt hoelang ze al auto rijdt. Ook houdt een deel van de humor altijd verband met vrouwen of de verschillen tussen mannen en vrouwen. Heel duidelijk komt dat natuurlijk naar voren in Le gendarme se marie, waarin Cruchot als door de bliksem getroffen van het ene moment op het andere verliefd wordt op een vrouw. Minstens even onsubtiel worden die verschillen tussen mannen en vrouwen uitgebuit in de laatste film, Le gendarme et les gendarmettes, waarin een viertal vrouwelijke agenten in opleiding stage komen lopen in Saint-Tropez.

De gendarmefilms waren bedoeld voor vermaak, ze leverden geen grote filmprijzen op, en voor critici was er veel om kritiek op te leveren, onder andere op het feit dat het lijkt alsof de films de spot drijven met een in Frankrijk hoog aangeschreven beroepsgroep, de gendarmerie. De waarschuwing die aan het begin van een aantal delen te zien is was niet voor niets, daarin wordt voorafgaand aan de film vermeld dat het getoonde slechts grappen zijn die niet tot doel hebben een zeer gewaardeerd corps dat zich inzet voor staatsbelangen belachelijk te maken. Toch plaatsen de films zich wel af in enige context, en geven ze een zekere realiteit weer, hetgeen ze ook vandaag de dag nog interessant maakt. Hoe er omgegaan wordt met hippies, met nudisten, met buitenaardse wezens, en ook met de eerste computer, geeft een beeld van onderwerpen die wel degelijk in die tijd relevant waren. Natuurlijk worden ze op een Louis-de-Funèske wijze behandeld, feit is wel dat ook daarom de films juist met de jaren aan kracht en ook aan kunstwaarde toenemen. Zo maken ze vandaag de dag geen films meer, misschien maar goed ook, want daardoor grijpen we alleen maar met meer plezier terug naar de oude klassiekers.

Een van de laatste zinnen van Cruchot in de laatste film geeft ook mooi weer hoe hij zichzelf als gendarme zag in Frankrijk, en wellicht ook hoe De Funès zichzelf zag in de Franse filmwereld: ‘We zijn slechts de radertjes in een enorme klok’. Dat deze woorden ook de laatste woorden van De Funès voor de camera zouden blijken, is daarom treffend, een acteur is inderdaad niet meer dan een radertje, maar zonder dat radertje zou de klok niet lopen.

N.a.v. De Gendarme collectie (Le gendarme de St. Tropez, Le gendarme à New York, Le gendarme se marie, Le gendarme en balade, Le gendarme et les extra-terrestres, Le gendarme et les gendarmettes), met onder anderen Louis de Funès, Geneviève Grad, Michel Galabru, Daniel Cauchy, Madeleine Delavaivre, Maria Pacôme, Claude Piéplu, France Rumilly, Gabriele Tinti, Michelle Wargnier, Christian Marin, Jean Lefebvre, Guy Grosso, Michel Modo, Nicole Vervil, Claude Gensac, France Rumilly.

Enkele gedenkwaardige scènes:

Related posts:

1. Oscar
2. Le corniaud
3. Les aventures de Rabbi Jacob

 

Le salaire de la peur (Het loon van de angst) is een veelgeprezen Franse dramafilm uit 1953, die de internationale doorbraak van acteur Yves Montand betekende. De film wordt algemeen gezien als een stijlvoorbeeld op het gebied van de spannende films, en was een van de eerste moderne actiefilms. Le salaire de la peur won de hoofdprijs op het filmfestival van Cannes en werd bij de Bafta-awards tot beste film uitgeroepen. Het is een adaptatie van een gelijknamige roman van Georges Arnaud, de film gaat over vier mannen die met groot gevaar voor eigen leven twee vrachtwagens met nitroglycerine vanuit een imaginair dorp in Zuid-Amerika naar een brandende oliebron moeten brengen. Vanwege de negatieve beeldvorming in de film rond de Amerikaanse oliemaatschappij SOC werden uit de Amerikaanse versie een aantal scènes geknipt.

Het dorpje Las Piedras is de verzamelplaats van mensen van allerlei slag en allerlei nationaliteiten en bevindt zich letterlijk aan de rand van de beschaving. Geregeld komt er een vliegtuigje in het dorp, maar dit biedt aan niemand een uitweg. De prijs om in het dorp te komen is laag, maar om er weg te gaan betaal je een vermogen. Er is te weinig werk voor iedereen, zodat de meesten zich in een uitzichtloze situatie bevinden. Zo ook Mario, een Corsicaanse playboy, die zijn dagen vult met rondhangen in de bar en de barvrouw versieren. Op een dag komt Jo, een ex-gangster aan in het dorp. Mario en Jo zijn beiden van Franse afkomst en dat bindt hen samen. Wanneer na een ongeluk bij een oliebron enkele uren vanaf het dorpje de oliebron in brand staat, wil de oliemaatschappij deze proberen te doven met behulp van het uiterst explosieve goedje nitroglycerine. De baas van de maatschappij besluit twee vrachtwagens volbeladen met jerrycans van het spul er naar toe te sturen, in de hoop dat ten minste een ervan uiteindelijk zal aankomen. Omdat er geen tijd is veiligheidsmaatregelen te nemen is het transport te gevaarlijk voor de arbeiders van de maatschappij zelf, en worden werkelozen uit het dorpje gerecruteerd. Met een beloning van 2.000 dollar de man is deze kans voor velen de enige uitweg uit de miserie, en ook Jo en Mario grijpen de mogelijkheid aan: rijk of dood, in elk geval weg uit het dorp.

Wat dan volgt is een spectaculaire en spannende tocht door het onherbergzame land. Op sommige momenten moeten de krakkemikkige trucks hard rijden om trillingen te vermijden, op ander momenten is het langzaam balanceren langs het randje van de afgrond, en steeds weer is er de dreiging van een te harde stoot of schok die het hele zaakje de lucht in zal doen blazen. De tocht vergt het uiterste van de vier mannen die zich daarvoor hebben weten te kwalificeren, Jo, Mario, Luigi en Bimba.

Le salaire de la peur is een film die ook nu nog in kracht en spanning kan opboksen tegen de moderne thrillers en actiefilms. Welliswaar is het origineel in zwart-wit (er circuleert ook een ingekleurde editie), en zijn sommige elementen ongeloofwaardig, vooral hoe er met het nitroglycerine wordt omgegaan, maar de kracht van de film ligt in de manier waarop de personages in beeld worden gebracht. Na een lange introductie, nog voor de eigenlijke actiescènes, kom je als kijker erg veel te weten over het uitzichtloze leven in het stadje en het verleden van de hoofdpersonen. De jonge Yves Montand bevestigt al wat hij in latere films ook zou laten zien, namelijk dat hij in zijn eentje een film kan dragen. Regisseur Clouzot maakte in deze film verder gebruik van de acteertalenten van zijn vrouw, Vera (de barvrouw), die ook nog in twee van zijn andere films speelde, waarvan Les diaboliques (1955) de bekendste is.

De film werd erg goed ontvangen door zowel pers en publiek, en ook nu nog is de waardering groot. Hij staat hoog in de IMDB top-250, en wordt door velen bestempeld als de favoriete Franse filmklassieker. Goed te begrijpen, want de film kijkt prettig weg, is goed te volgen, en heeft zowel goed uitgewerkte personages als de nodige spanning.

N.a.v. Le salaire de la peur (Eng. titel: The wages of fear), met onder anderen Yves Montand, Charles Vanel, Folco Lulli, Peter van Eyck, Véra Clouzot, William Tubbs, Darío Moreno, Jo Dest, Antonio Centa, Luis De Lima.

Related posts:

1. Manon des sources
2. Le vieux fusil
3. Jour de fête