Met zijn derde film Sur mes lèvres brak regisseur Jacques Audiard in 2001 definitief door in de Franse filmwereld. Actrice Emmanuelle Devos won voor haar rol de César voor beste actrice en verder won de film prijzen in de categorie geluid en script. In de film zijn al veel elementen te herkennen van Audiards latere films De battre mon coeur s’est arrêté en Un prophète. In al die films zijn de hoofdpersonen outcasts, mensen die op een of andere manier balanceren op de rand van de zware criminaliteit. De kracht zit hem ook hier in het feit dat de regisseur temidden van de misdaad de blik gefocust houdt op de ontwikkeling van de personages, en zich niet te buiten gaat aan een overdaad van actiescènes of subplots.

Carla (Emmanuelle Devos) is secretaresse bij een vastgoed-ontwikkelingsbedrijf. Ze is doof en heeft weinig contacten met haar collega’s. Af en toe wordt ze belast met managementstaken, maar haar collega’s staan erom te springen die haar afhandig te maken. Op het kantoor wordt er flink geroddeld over haar. Wat men echter niet weet is dat ze door middel van liplezen perfect weet wat er over haar gezegd wordt. Op een dag krijgt ze van haar baas de opdracht om een medewerker aan te nemen die haar bij haar taken kan helpen. Ze grijpt haar kans, en neemt Paul aan, een ruwe vent die juist uit de gevangenis komt. Door haar verlangen naar mannelijke aandacht, raakt de saaie secretaresse betrokken bij louche praktijken. Paul is iemand geld schuldig, en hij werkt aan een plan om die schuld in te lossen.

Sur mes lèvres is feitelijk een mengvorm van diverse filmstromingen. Aan de ene kant schemert er een sociaal drama in door, vooral als het gaat om de rivaliteit op het kantoor en de verhoudingen tussen de collega’s. In de tweede helft van de film neemt het thrillerelement steeds meer de overhand, maar Audiard verliest zijn hoofdpersonen niet uit het oog. De film krijgt vooral zijn kracht door de ontwikkeling van de relatie tussen Paul en Carla. De twee passen wonderwel goed bij elkaar. Bij hun draait het niet in de eerste plaats om uiterlijk maar om sociale positie. Ze staan beiden in zekere zin buiten de maatschappij, Carla omdat ze doof is en Paul omdat hij uit de gevangenis komt.

De film mist nog de uitstraling en finesse van Audiard’s latere films. Zo is vooral het thrillerdeel van de film verhaaltechnisch niet het sterkst. Maar daar tegenover zet hij een zeer degelijke mix van geluidseffecten en beelden. Op sommige momenten wordt de kijker bijvoorbeeld helemaal in Carla’s leefwereld meegezogen door te laten horen wat ze hoort door haar gehoorapparaat. En door slimme kadrering kijken we mee vanuit de kofferbak, door een verrekijker en langs halfopenstaande deuren. Vooral hierdoor en dankzij de pakkende vertolkingen van Vincent Cassel en Emmanuelle Devos blijft de film hangen en ontstijgt hij op artistiek gebied het niveau van een eenvoudige thriller. Vanuit de dieptes van de misdaadwereld bloeit iets op dat verdacht veel op rauwe romantiek lijkt.

Sur mes lèvres, met onder anderen Vincent Cassel, Emmanuelle Devos, Olivier Gourmet, Olivier Perrier, Olivia Bonamy, Bernard Alane, Bô Gaultier de Kermoal, Christophe Vandevelde.

Related posts:

1. À l’origine
2. Coco avant Chanel
3. Les égarés

 

Na zijn veelgeprezen en succesvolle film De battre mon coeur s’est arrêté (2005), is regisseur Jacques Audiard terug met een nieuwe potentiële kaskraker. In de film Un prophète neemt hij het gewelddadige leven in de gevangenis onder de loep. Net als in zijn vorige films staat de misdaad dus centraal, en ook hier is de misdadiger geen ongenaakbaar icoon of zelfingenomen bruut maar een gewoon mens. De film won de grote prijs van de jury op het filmfestival van Cannes (beste film na de hoofdprijs) en is de Franse inzending voor de Oscars van 2010. Met Un prophète bewijst Audiard dat hij tot de grote meesters van de Europese misdaadfilm behoort.

‘Het idee is een beetje slimmer uit de gevangenis te komen dan dat je erin ging.’ Deze mythische woorden geven goed weer waar het voor Malik (Tahar Rahim) om draait. Malik el Djebena is 19 jaar wanneer hij in de gevangenis belandt. Waarom dat komen we nooit te weten, en dat is ook niet wat telt. In de gevangenis gaat het om iets anders: om gangs, om rivaliteit en om macht. En kennis is macht. Al direct bij binnenkomst merkt Malik dat hij van de gevangenbewaarders geen hulp hoeft te verwachten. Zij zitten net zo diep in het machtsspel als de gevangenen zelf. Wanneer een groep Corsicanen hem in het oog krijgt, raakt hij betrokken bij hun vuile spelletjes, zonder daar zelf erg veel aan te kunnen doen. Daardoor ziet de rivaliserende groep Arabieren hem direct als verrader. Malik wordt een beetje een eenling, uitgespuugd door de Arabieren, en uitgescholden door de Corsicanen, voor wie hij altijd een vuile hond blijft. Maar zijn jonge onbevangenheid en aanpassingsvermogen komen hem in de gevangenis goed van pas. Hij kan zo in het geheim, met de weinige vrienden die hij heeft, bouwen aan een netwerk dat hem in staat kan stellen slimmer en machtiger uit de gevangenis te komen dan dat hij erin kwam.

Un prophète is ongetwijfeld een van de brutere en ruwere films van het jaar. De rauwe werkelijkheid wordt onverbloemd in beeld gebracht en Audiard spaart de kijker niet. De gevangenis is een wereld vol geweld, moord, seks, masturbatie, prostitutie, drugs en wapens. Dwars door Audiard’s realistische cinema loopt echter ook de droomwereld van Malik, een droomwereld waarin hij dingen ziet die anderen niet zien en waarin hij achtervolgd wordt door de gedachte aan zijn eerste moord.

Interessant aan de film is de wonderlijke mengeling van personages van verschillende afkomst. De baas van de Corsicanen, César Luciani (Niels Arestrup), is een stereotype maffiabaas, een soort godfather-figuur, die alles gedaan krijgt. Aan Malik is daarentegen weinig cliché te ontdekken. Zo is hij, behalve een harde gangster, ook gewoon enorm opgetogen wanneer hij voor het eerst met het vliegtuig gaat, en zo zie je hem met veel plezier een spelcomputer in zijn cel installeren op het moment dat hij meer privileges krijgt.

Een complete en imponerende onderdompeling in een struggle-for-life op het scherpst van de snede, zo zou je Un prophète het best kunnen typeren. Het enige wat Audiard verweten kan worden, is het feit dat hij de kijker niet bij de hand neemt bij het vertellen van het verhaal. Personages en verhaallijnen buitelen over elkaar heen, en in de donkere gevangeniswereld, temidden van het geweld van Corsicanen, Italianen en Arabieren, kan het overzicht nog wel eens ontbreken. Tegelijk levert Audiard een fenomenale prestatie, geholpen door de talentvolle Tahar Rahim en oudgediende Niels Arestrup. Want die struggle-for-life is wel zo verbluffend geloofwaardig dat je er niet omheen kunt: Un prophète is een meesterlijk sociologisch portret van een harde wereld. De film schetst een donker visioen van de consequenties van het menselijk falen om een maatschappij op te bouwen waarin het recht van de sterkste niet allesbepalend is.

Un prophète, met onder anderen Tahar Rahim, Niels Arestrup, Adel Bencherif, Hichem Yacoubi, Reda Kateb, Jean-Philippe Ricci, Gilles Cohen, Antoine Basler, Leïla Bekhti.

Related posts:

1. Sur mes lèvres
2. Pour elle
3. Rapt

 

Regisseur Louis Malle maakte de film Le voleur samen met Jean-Claude Carrière, een van Frankrijks grootste scenaristen en een bekend filmpersoonlijkheid. De film, ook wel bekend onder de Engelse titel The thief of Paris, is een adaptatie van een roman van de anarchistische schrijver Georges Darien. Malle confronteert de kijker in zijn film met een gentleman-dief, voor wie stelen een bijna religieuze roeping blijkt te zijn. Het is een vrij onbekende film van Malle, maar niettemin een van zijn interessantere. De film speelt zich voor een deel af in Parijs, in de rijke kringen van de bourgeoisie rond de eeuwwisseling. Ruim een halve eeuw later maakte Malle daar zelf ook deel van uit. De hoofdrol in de film wordt gespeeld door Jean-Paul Belmondo, die zijn carrière rond 1965 meer richting commerciële films stuurde, nadat hij bekend was geworden door de Nouvelle Vague films van Jean-Luc Godard waarin hij speelde.

Georges Randal wordt opgevoed door zijn oom en groeit op met zijn nichtje Charlotte. Wanneer blijkt dat de oom een groot deel van de erfenis van Georges heeft verkwanseld en Charlotte wordt uitgehuwelijkt, doet Georges iets wat bepalend zal zijn voor zijn leven. Hij steelt de juwelen van de aanstaande schoonfamilie van Charlotte, waarna het huwelijk meteen wordt afgelast door zijn oom. Georges komt dan al snel in aanraking met een groepje collegadieven, en stelen wordt een soort anti-sociale daad.

De charme van Malle’s existentialistische film is de manier waarop het leven van Georges als dief in beeld wordt gebracht. Zijn afkeer van sociale conventies brengt hem ertoe roekeloos maar tegelijk doelmatig en efficient te stelen. Hij ruimt de rommel die hij maakt niet op wanneer hij een huis verlaat, hij is namelijk een echte dief en hij neemt het beroep van dief serieus. Hij maakt er ook geen geheim van dat hij dief is, en doet niet veel moeite zijn sporen uit te wissen. Als zijn vrienden echter stuk voor stuk het stelende leven vaarwel zeggen, blijft Georges onvermoeibaar doorgaan, de drang om te stelen is groter dan hemzelf, en onbeheersbaar. En geheel tegen zowel de bestaande conventies van misdaadfilms als de verwachtingen van het publiek in blijft Georges wegkomen met zijn misdaden.

Is er dan niets wat Georges van zijn daden af kan helpen? Ja, vrouwen wellicht. En er is een overvloed aan (mooie) vrouwen in Le voleur te zien. ‘Vrouwen kunnen je ruïneren’, of zoals eigenlijk in het Frans wordt gezegd: ‘la femme est la perte du voleur.’ Maar de meeste vrouwen in de film plukken juist de vruchten van Georges inbraken. Voor een is het de zet in de rug om haar man te verlaten, voor een ander is het de redding in tijden van nood. En voor de enige voor wie het er voor Georges toe doet, Charlotte, zijn nicht op wie hij al tijden een oogje heeft, komt zijn wetteloze leven ook van pas. De erfenis van haar vader blijft behouden, en ze kijkt met ingehouden bewondering naar zijn nonchalante gedrag.

Nee, de bourgeoisie is al het geld niet waard, en daar mag dus best wat aan gedaan worden. Dankzij Carrière’s humorvolle en ingenieuze script wordt het immorele gedrag van Georges nergens afkeurenswaardig. Hij blijft altijd een gentleman, weliswaar een stelende, maar hij steelt van degenen die toch al een centje teveel hebben. Le voleur is groot in zijn eenvoud, de film weet zonder cinematografische trucs een goed verhaal neer te zetten, en is des te meer een aanrader als je van stijlvolle fin-de-siècle decors en kostuums houdt.

N.a.v. Le voleur, met onder anderen Jean-Paul Belmondo, Geneviève Bujold, Marie Dubois, Julien Guiomar, Paul Le Person, Christian Lude, Françoise Fabian, Marlène Jobert, Bernadette Lafont, Martine Sarcey.

Nog geen video beschikbaar.

Related posts:

1. Ascenseur pour l’échafaud
2. Les amants
3. Au revoir les enfants

 

Ascenseur pour l’échafaud (Lift naar het schavot) was de eerste speelfilm van de bekende Franse regisseur Louis Malle (1932-1995). Enkele jaren voordat hij deze film maakte, regisseerde hij als 23-jarige filmstudent samen met Jacques-Yves Cousteau de diepzeedocumentaire Le Monde du silence, die zowel de Gouden Palm in Cannes als de Oscar voor beste documentaire won. Voor Ascenseur pour l’échafaud keek hij voor de spanningsopbouw met een schuin oog naar Hitchcock, maar hield hij zijn andere oog gericht op een interessante psychologische verhaallijn over de relatie tussen de hoofdpersonen. De film betekende de doorbraak voor actrice Jeanne Moreau, en zorgde ervoor dat jazzcomponist Miles Davis, die verantwoordelijk was voor de soundtrack van de film, in een klap beroemd werd in Europa.

Julien Tavernier (Maurice Ronet) is ex-militair en werkt op een kantoor met een rijke industrieel als baas. Hij begint een relatie met de vrouw van de baas (Jeanne Moreau) en samen bedenken ze een plan om de oude man te vermoorden. Na de moord raakt Julien op een nogal klungelige manier in de lift van het gebouw verstrikt. Zijn geliefde wacht vergeefs op hem in een café, en zijn auto wordt gestolen door een puber en diens vriendin. Deze twee nemen Juliens identiteit aan wanneer ze na een tijd joyriden bij een motel in contact raken met een Duits echtpaar. Die ontmoeting heeft fatale gevolgen voor de Duitsers. Door een samenloop van omstandigheden raakt Julien zo betrokken bij een misdaad waar hij niets vanaf weet. Slechts een kan hem daaruit redden, de vrouw die niet anders weet dan dat Julien haar heeft laten zitten.

De film zit vol met symboliek, zowel vergezocht als aan het oppervlakte. Zo is er de relatie tussen Julien en de vrouw van de directeur. Nergens in de film zijn ze samen, behalve op het einde, prachtig in beeld gebracht door de foto die in de ontwikkelvloeistof zichtbaar wordt. Ook de oorlog speelt een rol, zowel die in Indochina als de Tweede Wereldoorlog. De jongen die Juliens auto steelt is te jong om gevochten te hebben in elk van de oorlogen, hij doet zich tegenover de Duitsers wel voor als een ex-militair. Des te ironischer dat hij dan als echte Fransoos alsnog twee Duitsers om het leven brengt. Wat vooral goed geslaagd is aan de film is de gehele sfeer, in combinatie met de muziek. Het is goed voor te stellen dat de filmmuziek zo’n impact heeft gehad. Vele latere filmmakers grepen voor de muziek terug op dit voorbeeld. Niet eerder werd muziek op een dergelijke manier gebruikt om de trieste sfeer van de film te versterken.

Er bestaan nogal wat misverstanden over de film: zo zou Miles Davis speciaal voor de film naar Frankrijk gekomen zijn. Niets is minder waar, hij was enkele weken voor wat optredens in Parijs, Louis Malle vroeg hem de muziek bij de film te maken en nadat Davis beelden van de film gezien had werd alles een paar weken later in één nacht zonder verdere voorbereiding opgenomen, waarbij Davis voor het grootste deel improviseerde op basis van enkele thema’s. Ook wordt de film door velen in de Nouvelle Vague beweging geplaatst. Het is waar dat de film veel kenmerken heeft die overeenkomen met typische Nouvelle Vague elementen, zoals de breuk met traditionelere filmtechnieken en de aandacht voor de film als aparte kunstvorm, maar Louis Malle heeft nooit echt tot de vertegenwoordigers van deze stroming willen behoren. Zijn oeuvre is daar te divers voor, zijn plotontwikkeling te traditioneel. Je zou hem wel als een van de eerste postmoderne filmers kunnen zien, die profiteerde van de veranderingen die de Nouvelle Vague bracht in de Franse filmwereld maar die veranderingen op een geheel eigen manier toepaste bij het maken van zijn films. Het grootste argument om L’ascenseur pour l’echafaud niet tot de Nouvelle Vague stroming te rekenen is echter het gegeven dat de film totaal niet past in de zogenaamde auteurstheorie van de belangrijkste Nouvelle Vague vertegenwoordigers: films moesten een product zijn van de creativiteit van de regisseur zelf. Zo had iedere regisseur een eigen herkenbare stijl. Nu kan er veel over Malle gezegd worden, maar niet dat hij over meerdere films een duidelijk herkenbare eenduidige stijl had.

Ascenseur pour l’échafaud is dus meer een oefening in stijl en een typisch tijdsproduct dan een basis voor de rest van Malle’s films. Maar daarom ook veel beter op zichzelf te beoordelen. Want het blijft een belangrijk meesterwerk in de Franse filmgeschiedenis, een film die buitengewoon goed geslaagd is in sfeertekening, juist door het gebruik van eenvoudige middelen. Een hoogtepunt.

N.a.v. Ascenseur pour l’échafaud, met onder anderen Jeanne Moreau, Maurice Ronet, Georges Poujouly, Yori Bertin, Jean Wall, Elga Andersen, Lino Ventura.

Related posts:

1. Pour elle
2. Le dernier pour la route
3. Le voleur