Les Valseuses is de derde lange film van Bertrand Blier, een verfilming van het door hemzelf geschreven gelijknamige boek. Het was de film waarmee hij in 1974 shockeerde en doorbrak. De film trok meer dan vijf miljoen bezoekers naar de bioscoop. Bertrand Blier begon met deze film aan een stijl die hij tot op heden (Combien tu m’aimes, 2005) zou voortzetten. Zijn films kenmerken zich door hun anti-conformisme, een zedenkritische insteek, provocatie en zwarte humor. Themakarakters in zijn werken zijn onder meer prostituees, bandieten en politieagenten.

Les Valseuses is echter meer dan een stijlvoorbeeld. Het is een tijdsdocument, een ouderwetse hippiefilm, een typische roadmovie in de nasleep van mei 1968. De film heeft ook vandaag de dag nog verrassend veel te zeggen. Twee vrijbuiters trekken door het platteland aan de rand van de Franse alpen. Alles wat ze hebben en doen, delen ze. De ene een beer van een vent, een nog erg jonge Gérard Depardieu (Jean-Claude), de ander een wat meer lijdzame, bijna net zo jonge Patrick Dewaere (Pierrot). De een heeft tweemaal een idee, de ander geen reden om daar nee tegen te zeggen. Schaamteloosheid ten top bij de uitvoering van het eerste idee. En passant wordt een volwassen vrouw aangerand, een zogende vrouw misbruikt (overigens uiteindelijk niet geheel tegen haar zin) en een jong meisje (Marie-Ange) meegesleurd in het verderf (of gered van haar vieze oude vriend, het is maar hoe je het bekijkt). Verder worden auto’s, fietsen, een motor en veel geld gejat en een leegstaand vakantiehuisje gekraakt.

Als Marie-Ange (Miou-Miou) de jongens niet genoeg genot kan verschaffen vanwege een totaal gebrek aan enige beleving, heeft Jean-Claude een tweede idee. Dit plan behelst het vinden van de ideale vrouw voor dit moment in hun leven: een wat oudere vrouw die al enige tijd droog staat. Zo iemand vind je in Bliers wereld natuurlijk alleen in de gevangenis. Een vrouw die net vrijkomt (Jeanne Pirolle, gespeeld door Jeanne Moreau) wordt opgewacht en meegetroond. Omdat de twee geld hebben en de vrouw nergens om naartoe te gaan, zoeken ze hun toevlucht bij elkaar. De twee mannen worden getroost maar de vrouw beseft na afloop eens te meer dat ze in deze wereld niets meer te zoeken heeft. Ze is door haar lange verblijf in de gevangenis in de overgang geraakt. En dan is alles blijkbaar over voor de vrouw. Jean-Claude en Pierrot vluchten hierna weer terug naar Marie-Ange en vinden voor het eerst ook iets van troost in haar armen.

Na de korte tussenkomst van de zoon van Jeanne Pirolle is de lust in Marie-Ange uiteindelijk toch ontsluierd, en moeten de drie (wederom) op de vlucht. Daarbij lijken ze hun kwade praktijken van voor het intermezzo met de oudere vrouw voort te zetten, maar toch is alles anders. De wereld is mooier, de mannen hebben tederheid geleerd, de filmbeelden zijn lieflijk, de muziek is ineens romantisch. Aan het begin van de film had geen van de jongens hier van kunnen dromen. En waar het uiteindelijk allemaal naar toe gaat? Niemand die het weet. De weg voor je houdt nooit op, alleen de tank zal eenmaal leeg zijn. Maar komt tijd komt raad. Tot die tijd doet men wat men wil.

Les Valseuses was en is ook nu nog een vrij schokkende film, en niet voor iedereen weggelegd. Niet iedereen zal door het gedrag van de twee jongemannen heen kunnen kijken, voor velen zal hun gedrag en enkele rauwe en ruwe beelden waarschijnlijk te veel afstoten. Toch is de film als een hoogtepunt in Bliers oeuvre te beschouwen. Het acteerwerk van Patrick Dewaere en Gérard Depardieu is sterk. Het mooiste is echter de nonchalance waarmee de hele film doordrenkt is. Aandacht voor details en subtiliteit, Bertrand Blier heeft het en laat het in zijn eerste grote film al overtuigend zien.

Les Valseuses, met onder anderen Gérard Depardieu, Patrick Dewaere, Miou-Miou, Isabelle Huppert, Jeanne Moreau, Gérard Jugnot.

Related posts:

1. La Haine