Trois couleurs: Bleu, Blanc, Rouge

DVD-aanbiedingen

Un long dimanche de fiançailles Jean-Pierre Jeunet	Amélie Jean-Pierre Jeunet
Le fils de L'épicier Eric Guirado	La graine et le mulet Abdel Kechiche

Regie: Krzysztof Kieslowski (1993/1994)

De Poolse regisseur Krzysztof Kieslowski, die door velen onder de grote regisseurs als Ingmar Bergman en Stanley Kubrick wordt geschaard, maakte met het drieluik Trois couleurs zijn cinematografisch testament. Vooraf kondigde hij al aan dat het zijn laatste films zouden worden, en twee jaar na het uitkomen van de films overleed hij ook. Met zijn film uit 1991, La double vie de Véronique, kon de Franse filmwereld al uitgebreid kennismaken met de filmmaker, met zijn laatste drie films, die veel overeenkomsten vertonen met La double vie, bevestigde hij zijn status als Europees regisseur. Centraal in zijn films staan vooral de beschouwing van moreel gedrag en allerhande psychologische observaties. In Trois couleurs verbindt hij de drie kleuren van de Franse vlag en de drie kernwaarden van de Franse revolutie (vrijheid, gelijkheid, broederschap) aan elkaar en elk aan een afzonderlijke film. De drie films werden tegelijkertijd gemaakt, en waren bestemd om op de drie grote Europese filmfestivals (Venetië, Berlijn en Cannes) in première te gaan. Bleu, het eerste deel, werd vooral goed ontvangen, en won de Gouden Leeuw in Venetië en vele andere prijzen. Voor Blanc kreeg Kieslowski in Berlijn waardering met de uitverkiezing als beste regisseur, en Rouge werd genomineerd voor drie Oscars.

De film Bleu is verreweg de toegankelijkste van de drie. Een beroemde componist komt om het leven bij een auto-ongeluk, zijn vrouw overleeft het ongeluk, hun dochter overlijdt eveneens. Direct na haar revalidatie wil de vrouw, Julie Vignon (gespeeld door Juliette Binoche), breken met alles wat haar aan haar verleden herinnert. Haar man was net bezig met een belangrijk muziekstuk ter gelegenheid van de Europese eenwording, dat in de twaalf Europese hoofdsteden ten gehore moest worden gebracht. Ze weigert lange tijd om aan de voltooiing daarvan mee te werken. De kleur blauw en het thema vrijheid wordt in een zeer menselijk en persoonlijk drama verbeeld, waarin blauw vooral gekoppeld wordt aan de rouwverwerking van Julie. Van de drie films is Bleu ook de film waarin de invloed van de actrice die het hoofdpersonage speelt zo nadrukkelijk naar voren komt. Binoche staat bekend als een veeleisend actrice, die heel eigen gedachten heeft over waar ze mee bezig is, en Kieslowski geeft haar dan ook alle ruimte om te laten zien wat ze in huis heeft.

In de film Blanc worden – in wat bijna aanvoelt als een zwarte komedie – de kleur wit en het thema gelijkheid verbonden aan het verhaal van een Poolse immigrant, die door zijn vrouw in een scheiding wordt gedreven en daarop weer terug naar Polen keert. In Polen aangekomen bereidt hij een plan voor om zijn ex-vrouw naar zich toe te krijgen. Het slotstuk, Rouge, is de meest schimmige film van de drie. Hierin draait het om een drietal levensverhalen die op een originele en onverwachte manier aan elkaar verbonden worden. De kleur rood komt iets meer aan het oppervlak naar voren dan het eraan gekoppelde thema broederschap, zoals in eigenlijk elk van de drie films is het zaak om bijzonder goed op de details te letten. Een gepensioneerde rechter luistert de telefoongesprekken van zijn buren af, een jonge studente en model (gespeeld door Irène Jacob, ook de hoofdpersoon in La double vie de Véronique) betrapt hem en raakt met hem in gesprek.

In twee van de drie films komt het gegeven waar La double vie de Véronique om draait ook terug. In Kieslowski’s wereld is het mogelijk dat twee volstrekt verschillende mensen dezelfde gedachtes, woorden, of ideeën hebben, zonder dat ze dat van elkaar weten. In Bleu komt dat naar voren bij een straatmuzikant, die zonder dat te weten een melodie speelt die wel erg veel lijkt op dat wat de componist geschreven had. In Rouge blijkt dat uit het feit dat een jonge rechtenstudent bijna exact hetzelfde leven leidt als de gepensioneerde rechter, alleen dan vroeger in de tijd.

De drie films zijn niet alleen overeenkomend in thematiek, ze horen ook echt bij elkaar. Ze als losse films beschouwen zou geen recht doen aan de intenties van Kieslowski. Aan het eind van de laatste film Rouge raken ook alle personages uit de drie films met elkaar verbonden. Een van de grootste conclusies van het drieluik is dat in Kieslowski’s wereld het uiteindelijk op de liefde aankomt.

De films van Kieslowski zijn niet makkelijk en daardoor ook soms wat ontoegankelijk. In de diverse extra’s die op de dvd’s te zien zijn, laten de acteurs en Kieslowski zelf van enkele scènes zien wat hun gedachten daarachter zijn. Vooral Kieslowski heeft aan elke seconde en elk object in de film vele gedachtes gewijd, en dat maakt dat de kijker erg veel oog voor details moet hebben. De vraag of Kieslowski de moderne kijker wellicht overschat is een legitieme vraag, toch, zoals bij meer films zijn de films van het drieluik Trois couleurs al de moeite waard als je er maar de helft aan thematiek en details uit haalt. De films meerdere keren zien is dan ook geen straf, eerder een zegen.

N.a.v. Trois couleurs: Bleu, Blanc, Rouge, met onder anderen Juliette Binoche, Benoît Régent, Florence Pernel, Julie Delpy, Zbigniew Zamachowski, Janusz Gajos, Irène Jacob, Jean-Louis Trintignant, Frédérique Feder.